Thêm điểm tựa cho gia đình trẻ ở đô thị

Giải quyết nỗi lo lớn của gia đình trẻ ở đô thị

Quốc hội vừa thông qua Luật Dân số và chính thức có hiệu lực từ 1/7/2026. Một trong những điểm đáng chú ý là quy định ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội (NƠXH) đối với các gia đình sinh đủ 2 con.

Để thực hiện chính sách ưu tiên, Luật Dân số 2025 cũng bổ sung đối tượng "người có từ 2 con đẻ trở lên" vào Điều 76 Luật Nhà ở 2023 quy định về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội. Người sinh 2 con trở thành đối tượng thứ 13 hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Người sinh 2 con trở thành đối tượng thứ 13 hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội

Về thứ tự ưu tiên, gia đình sinh 2 con sẽ được ưu tiên sau các đối tượng: Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua, thuê mua nhà ở xã hội.

Trong bối cảnh mức sinh của Hà Nội giảm còn 1,86 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế (2,1 con), việc gắn quyền lợi nhà ở với chính sách dân số là bước đi "trúng đích". Điều này không chỉ giải quyết nỗi lo nhà ở của các cặp vợ chồng trẻ tại đô thị mà còn là đòn bẩy chiến lược để duy trì nguồn nhân lực cho Thủ đô trong tương lai.

Luật Dân số 2025 quy định gia đình sinh đủ 2 con được ưu tiên mua nhà ở xã hội từ ngày 1/7/2026

Không thể phủ nhận tính nhân văn và sự cần thiết của chính sách mới này, chị Hoàng Anh Thơ, phường Tây Tựu đang mang thai bé thứ 2, chia sẻ niềm vui: "Mấy năm qua vợ chồng tôi nộp hồ sơ nhiều lần nhưng may mắn chưa mỉm cười.

Việc luật hóa quy định ưu tiên cho gia đình 2 con khiến chúng tôi thấy được động viên rất lớn. Tôi nghĩ không ai chọn sinh thêm còn chỉ vì để có nhà nhưng rõ ràng đây là điểm tựa và là niềm hy vọng lớn để những người trẻ dám sinh thêm con và nuôi con tốt hơn”.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn đại biểu thành phố Hải Phòng) cho rằng, Luật Dân số vừa được Quốc hội thông qua với quy định ưu tiên mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội cho người có từ 2 con đẻ trở lên là một tín hiệu rất đáng mừng.

Theo nữ đại biểu, điều này thể hiện bước chuyển quan trọng, chính sách dân số không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu "duy trì mức sinh thay thế", mà bắt đầu gắn trực tiếp với những điều kiện an sinh rất cụ thể như nhà ở, nghỉ thai sản, hỗ trợ tài chính…

Cần hoàn thiện thêm nhiều chính sách về NƠXH

Quá trình thảo luận trước đó, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội lo ngại chính sách ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội sẽ khó khả thi và khó đạt hiệu quả nhất là trong trường hợp dù được ưu tiên nhưng mức giá nhà ở xã hội hiện nay quá cao so với mức thu nhập của các cặp vợ chồng trẻ khiến họ không đủ tiền mua, thuê nhà.

Nhiều đại biểu cũng cho rằng với việc triển khai nhà ở xã hội chậm và khó khăn như hiện nay, chính sách ưu tiên nhà ở xã hội với gia đình sinh 2 con sẽ trở nên khó đi vào cuộc sống nếu không có cơ chế cụ thể hơn.

Hà Nội là địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển NƠXH. Theo UBND thành phố Hà Nội, giai đoạn 2021 - 2024, Hà Nội đã hoàn thành hơn 11.330 căn NƠXH, chiếm gần 1/6 số căn hộ hoàn thành trên cả nước.

Trong giai đoạn 2025 - 2030, Thủ tướng giao Hà Nội hoàn thành hơn 44.860 căn, riêng năm 2025 là 4.670 căn. Thành phố áp dụng mạnh mẽ cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục cho các doanh nghiệp. Vì thế, nhiều dự án được khởi công sớm, thi công nhanh. Đến nay, Hà Nội có 5 dự án đủ điều kiện đưa ra thị trường 4.635 căn hộ, đạt 94% kế hoạch năm 2025.

Cần bổ sung thêm nguồn cung nhà ở xã hội để đối tượng ưu tiên mới dễ dàng tiếp cận

Ngoài ra, có 6 dự án đang thi công hơn 4.460 căn; hai dự án khác đã được giao chủ đầu tư, tương ứng gần 2.170 căn. Cuối năm 2025, một số dự án nhà ở xã hội bắt đầu nhận hồ sơ đăng ký mua nhà như Khu đô thị mới Kim Chung, Khu đô thị Kim Hoa, Hạ Đình...

Tuy nhiên, cũng theo khảo sát của Bộ Xây dựng tại 10 tỉnh, thành cho thấy hiện nay còn thiếu khoảng 250.000 - 300.000 căn để đáp ứng người thu nhập thấp và công nhân, chỉ đạt khoảng 20 - 30% nhu cầu mỗi năm được đáp ứng từ nguồn cung mới.

Do đó, để chính sách ưu tiên cho gia đình sinh đủ 2 con sớm đi vào cuộc sống, theo các chuyên gia, nếu không tăng mạnh nguồn cung, việc bổ sung đối tượng ưu tiên có thể tạo ra sức ép ngược; danh sách người đủ điều kiện tăng nhưng nhà để phân bổ thì không tăng tương ứng, dẫn đến tình trạng ưu tiên nhưng không tiếp cận được.

Tại Hội nghị đối thoại với chủ đề “Từ thủ tục liên thông đến an cư: Tháo gỡ khó khăn cho người dân mua NƠXH trên địa bàn thành phố Hà Nội" vừa tổ chức mới đây, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội cũng thừa nhận, mặc dù có nhiều nỗ lực, hành trình tiếp cận NƠXH của người dân vẫn chưa dễ dàng do pháp lý còn phức tạp, nặng về tiền kiểm; quy trình còn đơn lẻ, chưa được liên thông; trách nhiệm chứng minh vẫn còn dồn nhiều lên phía người dân; dữ liệu chưa đồng bộ khiến xác minh kéo dài; chủ đầu tư mỗi nơi một quy trình, đôi khi phát sinh thêm giấy tờ ngoài quy định.

Cũng tại Chỉ thị số 34/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký và ban hành ngày 11/12/2025 về việc chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua - bán, cho thuê NƠXH cũng nêu rõ, thực tiễn triển khai việc xét duyệt, mua, thuê mua, cho thuê NƠXH trong thời gian gần đây tại một số dự án cho thấy còn một số tồn tại, bất cập và nguy cơ phát sinh tiêu cực trong đó có một số dự án NƠXH công bố giá bán cao hơn mặt bằng chung đến 30 - 40% khiến người dân hoang mang, băn khoăn về tính chính xác; công tác hậu kiểm sau khi ký hợp đồng, theo dõi chuyển nhượng... chưa thực sự hiệu quả, tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ, trục lợi chính sách.

Cần đồng bộ hoàn thiện các chính sách về nhà ở xã hội

Chỉ thị cũng nêu rõ, nếu không kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm, sẽ làm giảm niềm tin của người dân, ảnh hưởng đến tính công bằng xã hội, gây méo mó chính sách, tạo môi trường dễ phát sinh tiêu cực, lợi ích nhóm và tạo ra thị trường ngầm trong tiếp cận NƠXH.

Do đó, theo các chuyên gia, để chính sách ưu tiên NƠXH thực sự đi vào cuộc sống, cần đồng thời hoàn thiện cơ chế đất đai, tài chính và quản lý đối tượng thụ hưởng chính sách. Trước hết, các địa phương phải bố trí quỹ đất sạch, vị trí hợp lý cho nhà ở xã hội, không đẩy dự án ra các khu vực xa dân cư; đồng thời giao chính quyền địa phương quy định hạn mức tối thiểu dành quỹ đất cho NƠXH trong quy hoạch và cho phép Hà Nội linh hoạt chuyển đổi công năng, khai thác quỹ đất công hay dự án chậm triển khai làm NƠXH.

Bên cạnh đó, Nhà nước phải xây dựng cơ chế tài chính đủ hấp dẫn để doanh nghiệp muốn tham gia làm NƠXH như tính đúng, đủ chi phí bù đắp, cung cấp gói tín dụng dài hạn với lãi suất ổn định và rút gọn thủ tục phê duyệt xuống còn 6 - 9 tháng thay vì 2 - 3 năm như hiện nay.

Ánh Dương