Từ hội làng đến khát vọng vươn xa

Ngày hội của sự đoàn kết

Dương Hoà là xã duy nhất trên cả nước thờ ông Tổ vật, chính vì thế mà môn Vật trở thành nét đẹp truyền thống của địa phương, đã tồn tại và phát triển từ lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống của Nhân dân lao động. Trải qua nhiều thế hệ, truyền thống thượng võ vẫn được người dân nơi đây duy trì và phát huy.

Nhằm bảo tồn nét văn hoá truyền thống, tạo tiền đề phát triển môn vật dân tộc. Nằm trong chuỗi các hoạt động mừng Đảng, mừng xuân Bính Ngọ năm 2026, xã Dương Hoà sẽ tổ chức giải Vật dân tộc truyền thống mở rộng từ ngày 27/2 đến ngày 1/3, tức ngày 11 đến 13 tháng Giêng năm Bính Ngọ, tại sới vật Cát Quế.

Ông Lê Đức Phóng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Dương Hòa cho biết, giải Vật dân tộc truyền thống xã Dương Hoà mở rộng mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026 được tổ chức nhằm động viên tinh thần người dân trong việc bảo tồn, phát triển văn hoá truyền thống đặc trưng của địa phương.

Giải Vật tự do, dân tộc truyền thống mừng Xuân tại Hà Nội thường được tổ chức tại sới vật Cát Quế thuộc huyện Hoài Đức (cũ), nay là xã Dương Hòa (Ảnh: Chu Hồng)

Qua đó cũng tôn vinh tinh thần thượng võ, rèn luyện sức khỏe; đồng thời cũng là sân chơi nhằm phát hiện những hạt nhân tiêu biểu môn vật dân tộc cho các giải đấu chuyên nghiệp. Đặc biệt, giải Vật cũng được kỳ vọng sẽ trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo thu hút du khách đến với Dương Hoà trong mỗi dịp đầu Xuân.

Lãnh đạo xã Dương Hòa cho biết, đây là giải Vật dân tộc truyền thống được tổ chức lần đầu tiên sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Thời gian qua, cấp ủy chính quyền xã đã chỉ đạo chặt chẽ khâu tổ chức, đến nay công tác chuẩn bị đã cơ bản hoàn thiện. Giải Vật hứa hẹn sẽ tạo nên không khí sôi nổi, phấn khởi, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân trong những ngày đầu Xuân năm mới.

Có lẽ không phải ngẫu nhiên mà người dân Dương Hòa coi sới Vật là “trái tim” của làng. Trên mảnh đất nện tròn năm xưa, bao thế hệ trai tráng đã lớn lên, và bước vào đời bằng những thế khóa, những miếng đánh học từ cha anh. Sới Vật không đơn thuần là nơi tranh tài, mà là không gian thiêng liêng, nơi mỗi động tác đều hàm chứa đạo lý.

Trước khi bước vào thi đấu, các đô vật thường cúi chào đối thủ và khán giả. Cái chào ấy không chỉ là nghi thức, mà là lời nhắc nhở về sự tôn trọng, về tinh thần “thắng không kiêu, bại không nản”. Trong văn hóa vật dân tộc, người ta không đề cao sự hạ nhục đối phương mà tôn vinh bản lĩnh và ý chí. Thắng bằng kỹ thuật, bằng trí tuệ và bằng sự bền bỉ – đó mới là giá trị cốt lõi.

Ở Dương Hòa ngày nay, người dân vẫn truyền nhau câu nói: “Vật trước hết là rèn người, rèn sức vóc”, nhưng quan trọng hơn là rèn tâm thế. Một đô Vật giỏi không chỉ mạnh, mà còn phải điềm tĩnh, biết chờ thời cơ, biết đọc chuyển động của đối thủ. Những bài học ấy, theo thời gian, trở thành triết lý sống của cả cộng đồng.

Từ truyền thống đến chuyên nghiệp

Giải Vật dân tộc truyền thống xã Dương Hoà mở rộng mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026 được tổ chức thi đấu theo 2 nhóm đối tượng: Phong trào và nâng cao. Trong đó, đối tượng phong trào là các vận động viên có hộ khẩu thường trú trên địa bàn xã; không tập huấn thường xuyên trong đội tuyển vật các tỉnh, thành, ngành, quốc gia, không phải là các vận động viên đạt danh hiệu vận động viên cấp I và kiện tướng của các giải vật toàn quốc từ năm 2022 đến nay.

Trong khi đó, đối tượng nâng cao mở rộng là các vận động viên có hộ khẩu thường trú trên địa bàn thành phố Hà Nội; đang tập huấn thường xuyên trong đội tuyển vật các tỉnh, thành, ngành, quốc gia, các vận động viên đạt cấp I, kiện tướng của các giải vật quốc gia, quốc tế được tham gia thi đấu.

Các đô vật cống hiến những pha giao tranh kịch tính, thể hiện sức mạnh, kỹ thuật điêu luyện cùng tinh thần thượng võ Ảnh: Chu Hồng)

Có thể thấy, giải Vật xã Dương Hòa không khép kín trong phạm vi làng xã. Qua thời gian, giải được mở rộng, có nội dung phong trào và nâng cao. Cách tổ chức ấy thể hiện tư duy mới - truyền thống phải được đặt trong dòng chảy phát triển.

Chính nhờ cách tổ chức ấy mà giải Vật Dương Hòa không bị “đóng khung” trong phạm vi lễ hội truyền thống, mà trở thành cầu nối giữa phong trào quần chúng và thể thao chuyên nghiệp. Từ sới Vật làng, nhiều tài năng đã được phát hiện, bồi dưỡng và vươn ra những đấu trường lớn hơn.

Trong dòng chảy ấy, cái tên Nguyễn Công Mạnh thường được nhắc đến như một niềm tự hào của người dân địa phương. Xuất phát từ phong trào vật ở quê nhà, anh đã từng bước khẳng định mình ở đấu trường khu vực khi giành huy chương vàng tại SEA Games, và để lại dấu ấn ở cấp châu lục. Hành trình ấy là minh chứng sống động cho việc một giải đấu cấp xã vẫn có thể trở thành bệ phóng cho ước mơ lớn để vươn ra thế giới.

Song điều đáng quý hơn cả không chỉ là thành tích huy chương mà đó là cách cộng đồng nhìn nhận và nâng đỡ tài năng. Ở Dương Hòa, khi một đô vật trẻ giành chiến thắng, cả làng vui như chính con em mình thành công, sự cổ vũ ấy tạo nên động lực tinh thần to lớn - một dạng “vốn xã hội” mà không phải nơi nào cũng có.

Giải Vật vì thế không chỉ là nơi tranh tài, mà còn là hệ sinh thái nuôi dưỡng đam mê. Từ những buổi tập chiều trên sân đất, những lời chỉ dẫn của các bậc cao niên, đến sự quan tâm của chính quyền địa phương - tất cả hợp thành một chuỗi liên kết bền chặt giữa truyền thống và hiện đại.

Ngày nay, trong bối cảnh đô thị hóa, nhiều giá trị làng, xã dần phai nhạt. Nhưng khi sới vật còn được dựng lên, khi tiếng trống còn vang, cộng đồng ấy vẫn giữ được một điểm tựa tinh thần. Đó là “sức mạnh mềm” mà không cần khẩu hiệu lớn lao: sức mạnh của sự gắn kết, của niềm tự hào âm thầm nhưng bền bỉ.

Giải Vật dân tộc truyền thống xã Dương Hòa vì thế không phải một sự kiện nhất thời mà là quá trình liên tục của trao truyền. Người già trao kinh nghiệm cho người trẻ, còn người trẻ trao lại niềm tin rằng truyền thống vẫn có chỗ đứng trong hiện tại.

Và chừng nào tiếng trống hội còn vang trên mảnh đất Dương Hòa, chừng đó tinh thần thượng võ và lòng tự hào quê hương vẫn còn được tiếp nối, bền bỉ như chính những vòng tay siết chặt trên sới vật mùa Xuân.

Hậu Lộc