Ứng xử văn minh, xứng danh người Hà Nội khi tham gia lễ hội

Tấm gương phản chiếu văn hóa cộng đồng

Mỗi mùa xuân về, cùng với cả nước, Hà Nội lại bước vào mùa lễ hội với không khí rộn ràng, náo nức. Từ những lễ hội quy mô lớn đến các sinh hoạt văn hóa truyền thống tại đình, đền, chùa đều tạo nên bức tranh đặc sắc của đời sống tinh thần Thủ đô. Song hành cùng công tác tổ chức ngày càng bài bản, điều được xã hội đặc biệt quan tâm chính là ý thức của người tham gia lễ hội.

Những năm gần đây, công tác tổ chức lễ hội tại Hà Nội ngày càng được chuẩn bị bài bản, chuyên nghiệp hơn, nêu bật được giá trị truyền thống trong đời sống hiện đại, lan tỏa dòng chảy di sản.

Lễ hội phản ánh tinh thần và ước nguyện cộng đồng, là di sản cha ông trao truyền lại qua năm tháng (Ảnh minh họa)

Tại Chùa Hương, ban tổ chức tăng cường phân luồng giao thông, bố trí lực lượng hướng dẫn, niêm yết nội quy rõ ràng, nhắc nhở du khách giữ gìn vệ sinh, thực hiện nếp sống văn minh. Ở Phủ Tây Hồ hay Đền Sóc, các bảng hướng dẫn về trang phục, thắp hương, phòng cháy chữa cháy được đặt ở vị trí dễ quan sát; lực lượng chức năng và tình nguyện viên thường xuyên túc trực để hỗ trợ người dân.

Sự chuẩn bị chỉn chu ấy thể hiện nỗ lực lớn của chính quyền và ban tổ chức nhằm xây dựng môi trường lễ hội an toàn, văn minh. Sự chuẩn bị chu đáo ấy là “phần cứng” của lễ hội thể hiện quyết tâm xây dựng môi trường văn hóa an toàn, lành mạnh. Tuy nhiên, để mùa hội thực sự trọn vẹn, điều quan trọng hơn cả vẫn là “phần hồn”: Ý thức của mỗi người tham gia.

Lễ hội đền Hai Bà Trưng (Ảnh: ML)

Một vỏ chai nước bị bỏ quên trên lối đi, một túi nilon vứt lại dưới gốc cây… tưởng nhỏ nhưng lại là vết gợn trong bức tranh xuân. Khi thùng rác đã được bố trí, lực lượng thu gom đã sẵn sàng, thì việc giữ gìn vệ sinh không chỉ là quy định, mà còn là thước đo văn hóa.

Giữa không gian linh thiêng của đình, đền, chùa, lời nói càng cần được cân nhắc. Lễ hội là nơi con người hướng tới sự thiện lành, tĩnh tâm. Một câu nói thiếu chuẩn mực, một thái độ nóng nảy vì chen lấn có thể làm mất đi vẻ trang nghiêm vốn có.

Trang phục cũng vậy. Sự lịch sự, kín đáo không chỉ thể hiện sự tôn kính với thần Phật, tiền nhân mà còn phản ánh ý thức cộng đồng. Sự thoải mái cá nhân không thể đặt cao hơn giá trị chung của không gian tâm linh.

Lễ rước tại Hội đền Hai Bà Trưng (Ảnh: ML)

Thực tế cho thấy, khi người dân tự giác xếp hàng, nói khẽ, bỏ rác đúng nơi quy định, ăn mặc phù hợp, thì dù lượng khách đông, lễ hội vẫn diễn ra trật tự, nhẹ nhàng. Ngược lại, chỉ một vài hành vi thiếu ý thức cũng có thể tạo nên hình ảnh phản cảm, làm lu mờ nỗ lực của ban tổ chức và ảnh hưởng tới cảm nhận của hàng nghìn người.

Công tác tổ chức là “phần cứng”, còn ý thức người dân chính là “phần hồn” của lễ hội. Hai yếu tố ấy phải song hành thì mùa lễ hội mới thực sự trọn vẹn.

Tâm thế người Thủ đô

Hà Nội là mảnh đất ngàn năm văn hiến. Nhắc đến người Hà Nội, người ta thường nghĩ đến hai chữ: Thanh lịch và văn minh. Những giá trị ấy không chỉ thể hiện trong đời sống thường nhật mà càng cần được khẳng định rõ nét khi tham gia lễ hội - nơi hội tụ đông đảo người dân và du khách thập phương.

Mỗi người tham gia lễ hội đều cần nâng cao ý thức, giữ gìn văn hóa ứng xử (Ảnh minh họa)

Lễ hội là di sản văn hóa cha ông để lại. Đó là kết tinh của tín ngưỡng, phong tục, lịch sử và tinh thần cộng đồng qua bao thế hệ. Vì vậy, người Hà Nội hôm nay đi lễ hội không chỉ để cầu may mắn, mà còn là để gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống ấy trong đời sống hiện đại.

Đi lễ đầu xuân, vì thế, không đơn thuần là một sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là dịp để mỗi người tự nhắc mình về nếp nhà, nếp người Tràng An.

Giữa dòng người tấp nập, người Hà Nội chọn cách xếp hàng thay vì chen lấn. Trước ban thờ linh thiêng, người Hà Nội giữ giọng nói vừa phải, thái độ thành kính thay cho ồn ào, xô đẩy. Khi nhận lộc, người Hà Nội hiểu rằng giá trị tâm linh nằm ở sự thành tâm, chứ không phải ở sự hơn – thua.

Đi hội cũng là “lớp học” thực tế về truyền thống cho thế hệ trẻ. Khi cha mẹ nhẹ nhàng nhắc con nói khẽ trong chùa, cúi đầu trước ban thờ, không dẫm đạp cỏ cây, không xả rác bừa bãi chính là cách trao truyền văn hóa bằng hành động cụ thể nhất.

Đi lễ hội cũng là dịp để mỗi gia đình giáo dục con cháu về truyền thống. Khi cha mẹ nhẹ nhàng nhắc con nói khẽ trong chùa, cúi đầu trước ban thờ, không dẫm đạp lên cỏ cây, không vứt rác bừa bãi, đó chính là cách truyền lại nếp nhà, nếp người Hà Nội cho thế hệ sau.

Trong bối cảnh hiện đại, lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là sản phẩm văn hóa - du lịch. Du khách đến Hà Nội không chỉ để chiêm bái cảnh đẹp mà còn để cảm nhận phong cách sống của người dân nơi đây.

Mỗi hành vi đẹp sẽ góp phần lan tỏa hình ảnh tích cực; mỗi hành vi thiếu chuẩn mực có thể làm lu mờ bao nỗ lực xây dựng hình ảnh Thủ đô.

Lễ hội chỉ thực sự phát huy giá trị khi mỗi người đi dự hội cũng là một phần của văn hóa (Ảnh minh họa)

Cảm nhận hết cái hay, cái đẹp của lễ hội không chỉ nằm ở việc tham gia đầy đủ nghi thức, mà còn ở thái độ trân trọng không gian chung, tôn trọng người xung quanh. Khi ứng xử đúng mực, mỗi người không chỉ “thụ hưởng” lễ hội mà còn góp phần làm giàu thêm giá trị của nó trong đời sống hôm nay.

Trong bối cảnh hội nhập, lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc. Du khách trong và ngoài nước đến Hà Nội không chỉ để chiêm bái danh thắng, mà còn để cảm nhận phong cách sống của người dân nơi đây.

Mỗi lời nói nhã nhặn, mỗi hành động đẹp nơi công cộng chính là một điểm cộng cho hình ảnh Thủ đô. Ngược lại, chỉ một hành vi thiếu chuẩn mực cũng có thể làm tổn thương hình ảnh chung mà bao thế hệ đang dày công xây dựng.

Bởi vậy, đi hội hôm nay không chỉ là trẩy hội du xuân, mà còn là thể hiện trách nhiệm công dân. Ý thức mình là người Hà Nội đồng nghĩa với việc tự đặt ra chuẩn mực cao hơn cho bản thân từ cách ăn mặc, ứng xử đến từng lời ăn tiếng nói.

Khi mỗi người dân Thủ đô bước vào mùa lễ hội với tâm thế vừa là người du xuân, vừa là “đại sứ” của Hà Nội thanh lịch, văn minh, thì mùa hội sẽ không chỉ đông vui mà còn thực sự đẹp.

Đẹp trong cảnh sắc, đẹp trong tổ chức và đẹp nhất là trong cách con người ứng xử với nhau.

Giữ nếp lễ cũng chính là giữ nếp người. Đó là cách thiết thực nhất để người Hà Nội hôm nay vừa thụ hưởng, vừa lan tỏa những giá trị văn hóa bền vững của Thủ đô trong dòng chảy hiện đại.

Cẩm Tú