Bài 2: Chàng trai khiếm thị dùng âm nhạc vẽ ánh sáng cuộc đời

Trái tim luôn hướng về phía ánh sáng

Sinh non khi chỉ mới 31 tuần khiến ngay từ thuở lọt lòng, Thiện đã sống trong không gian không có sắc màu. Chàng trai trẻ chưa từng nhìn thấy khuôn mặt mẹ, nụ cười của cha hay bầu trời xanh của tuổi thơ. Bù lại, Thiện có một người mẹ kiên cường, một giáo viên dạy nhạc luôn tin rằng âm nhạc có thể bù đắp những điều khiếm khuyết mà số phận mang đến cho con.

Cây đàn organ cũ kỹ mà mẹ dành dụm mãi mới mua được trở thành người bạn đầu tiên của Thiện. Từng ngón tay non nớt lần dò trên phím đàn, cậu bé tìm thấy niềm vui trong những giai điệu đầu tiên, dù còn vụng về nhưng ấm áp vô cùng. “Âm nhạc giống như ánh sáng dẫn mình bước tiếp”, Thiện nói.

Năm lên 7 tuổi, Thiện rời vòng tay cha mẹ ở Hà Nam (nay là Ninh Bình), lên Hà Nội nhập học tại Trường Phổ thông cơ sở Nguyễn Đình Chiểu, ngôi trường dành cho trẻ khiếm thị. Những ngày đầu xa nhà, cậu bé Thiện khóc suốt, thậm chí có lúc xin nghỉ học để về quê. Dù thương con, bố mẹ vẫn kiên quyết để Thiện ở lại rèn luyện tính tự lập, quyết định mà nhiều năm sau, chàng trai trẻ vẫn luôn biết ơn sâu sắc.

Bạn trẻ Nguyễn Đức Thiện biểu diễn sáo trúc

Từ sợ hãi, bỡ ngỡ, Thiện dần học cách tự chăm sóc bản thân, tự thu xếp cuộc sống và nỗ lực học tập. “Mắt mình không thấy đường nhưng đầu óc mình phải sáng”, chàng trai trẻ tự nhủ. Lời tự nhủ ấy theo Thiện suốt hành trình trưởng thành như một kim chỉ nam cho mọi lựa chọn.

Dưới mái trường Nguyễn Đình Chiểu, Thiện sớm bộc lộ khả năng đặc biệt với âm nhạc. Một lần tình cờ, thầy Trần Bình Minh khảo sát năng khiếu và nhận ra phản xạ âm thanh nhanh nhạy của Thiện, điều hiếm thấy ở một cậu bé khiếm thị. Từ đó, chàng trai trẻ được thầy hướng dẫn học sáo trúc.

Tiếng sáo bén duyên với cuộc đời Thiện như một định mệnh. Chàng trai trẻ miệt mài luyện tập, dần cảm nhận được “hình dáng” của từng nốt nhạc qua xúc giác, hơi thở và cảm âm. Năm 2017, Thiện thi đỗ Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam hệ trung cấp, bước ngoặt mà ngay cả bản thân chàng trai trẻ cũng từng không dám mơ.

Tuy nhiên, khởi đầu hành trình mới không hề dễ dàng. Là người khiếm thị, Thiện không thể đọc bản nhạc như các bạn. Chàng trai trẻ phải nhờ thầy cô, bạn bè đọc từng nốt rồi ghi âm lại để về nhà nghe, học thuộc. Một bản nhạc mà người bình thường chỉ mất vài ngày, Thiện có khi phải học cả tuần, thậm chí vài tuần lặp đi lặp lại đến mức ghi âm cũ mòn.

“Càng khó, tôi càng tập nhiều hơn. Người khác làm được thì mình cũng phải làm được”, Thiện kiên định.

Âm thanh trở thành đôi mắt

Nguyễn Đức Thiện biểu diễn tại lễ tốt nghiệp đại học

Bằng sự nỗ lực bền bỉ đó, suốt 4 năm liền học hệ trung cấp Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Thiện luôn đạt danh hiệu học sinh giỏi. Năm 2021, chàng trai khiếm thị Nguyễn Đức Thiện khiến bạn bè cùng lớp ở Học viện ngỡ ngàng khi biết tin chàng trai trẻ quyết định thi vượt cấp 2 năm để học lên hệ đại học. Thiện đã thi đỗ vào hệ đại học Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam trong sự thán phục của mọi người.

Từ khi học Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Thiện rời trường Nguyễn Đình Chiểu và chuyển ra thuê trọ ở Long Biên (Hà Nội) để tự lập hoàn toàn. Mỗi ngày, chàng trai trẻ đi xe buýt gần 10 km để đến lớp. Buổi tối, Thiện biểu diễn ở các chương trình nhỏ, vừa để rèn nghề vừa có thêm thu nhập.

Từ năm 19 tuổi, Thiện đã tự lo được chi phí sinh hoạt và thậm chí gửi tiền về cho mẹ. “Bố mẹ chưa bao giờ đòi hỏi nhưng tôi muốn tự lập bằng chính sức lao động và niềm đam mê. Được mang tiền về cho mẹ là hạnh phúc lớn nhất với tôi”, Thiện tâm sự.

Âm nhạc không chỉ giúp Thiện nuôi sống bản thân mà còn giúp cậu kết nối với cộng đồng. Thiện cùng thầy giáo xây dựng Mái ấm Đông Đô và Ban nhạc Nắng Mới, nơi đào tạo miễn phí cho người khiếm thị yêu nhạc, giúp họ tạo thu nhập và tìm thấy giá trị bản thân.

Đức Thiện (ngoài cùng bên phải) cùng những người bạn

Ban nhạc Nắng Mới đã cùng Thiện biểu diễn ở phố đi bộ Hồ Gươm mỗi cuối tuần, từ những buổi diễn nhỏ đầy bỡ ngỡ đến những sân khấu lớn, được khán giả cổ vũ nồng nhiệt. Năm 2018, ban nhạc đại diện Việt Nam tham dự Festival Âm nhạc dân tộc dành cho người khiếm thị tại Thái Lan – dấu ấn khó quên.

Sau này, Thiện còn cùng các cộng sự lập Câu lạc bộ hát xẩm Tâm Việt, câu lạc bộ đầu tiên của người khiếm thị theo đuổi nghệ thuật hát xẩm. Dưới sự truyền dạy của nghệ nhân Đào Bạch Linh, câu lạc bộ giành nhiều giải thưởng tại Liên hoan hát xẩm mở rộng, đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với cộng đồng.

Khẳng định giá trị bản thân

Với Thiện, âm nhạc không chỉ là nghề nghiệp, mà còn là ánh sáng của cuộc đời. “Âm nhạc giúp tôi không còn cô đơn hay tự ti. Tôi được sống như một người bình thường, được nhìn nhận bằng sự tôn trọng”, Thiện tâm sự.

Quan điểm sống “Phải sống để tạo ra được giá trị thì cuộc sống của chúng ta mới đáng sống” trở thành kim chỉ nam trong mọi hoạt động của Thiện. Với chàng trai trẻ, âm nhạc là cây cầu nối những tâm hồn, ý chí là ngọn lửa thắp sáng mọi con đường và tình yêu thương, sự sẻ chia chính là mạch nguồn nuôi dưỡng những điều kỳ diệu.

Nguyễn Đức Thiện (ở giữa) ấp ủ xây dựng bộ giáo trình âm nhạc dễ tiếp cận cho người khiếm thị

Trong suốt thời sinh viên, Thiện luôn miệt mài biểu diễn, luyện tập và học tập. Những nỗ lực ấy mang đến cho chàng trai trẻ những thành tựu đáng tự hào: Danh hiệu thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc hệ đại học Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam; giải Nghệ sĩ sáo trúc xuất sắc nhất tại Liên hoan Ban nhạc toàn quốc 2024, ban nhạc Nắng Mới nhận giải Đặc biệt tại Liên hoan Ban nhạc toàn quốc. Năm 2023, Thiện được tuyên dương là 1 trong 35 thanh niên khuyết tật tiêu biểu toàn quốc trong chương trình Tỏa sáng nghị lực Việt.

Mùa hè 2025, Thiện hoàn thành chương trình đại học, trở thành thủ khoa xuất sắc của thành phố Hà Nội. Đó là “quả ngọt” cho chặng đường dài bền bỉ vượt qua giới hạn của bản thân. Giờ đây học viên của Thiện không chỉ những người khiếm thị mà cả nhiều đứa trẻ bình thường khác. Nhiều phụ huynh tin tưởng, gửi gắm con em cho Thiện. Những người bạn cùng cảnh ngộ được truyền thêm động lực để bước tiếp.

Từng gặp nhiều khó khăn trong học tập nên Thiện ấp ủ xây dựng bộ giáo trình âm nhạc dễ tiếp cận cho người khiếm thị từ bản nhạc chữ nổi đến phương pháp học qua nghe. “Tôi mong các bạn khiếm thị khác có thể học nhạc một cách bài bản, vững chắc như những người sáng mắt", Thiện chia sẻ.

Trong tương lai, Thiện muốn phát triển Nắng Mới và Câu lạc bộ Xẩm Tâm Việt thành những sân chơi nghệ thuật chuyên nghiệp hơn, nơi người khiếm thị không chỉ được học nhạc, mà còn được khẳng định giá trị, sống tự tin và bước ra ánh sáng của chính mình.

Dù đôi mắt chưa từng thấy mặt trời nhưng trái tim của Thiện luôn cháy lên nghị lực. Từ bóng tối, chàng trai trẻ đã dùng âm nhạc vẽ nên ánh sáng cho đời mình và thắp lên niềm tin, sự kiên cường cho những tâm hồn đồng điệu. Hành trình của Thiện không chỉ là câu chuyện về một người khiếm thị giỏi giang, mà còn là minh chứng rằng: không có giới hạn nào đủ lớn để cản bước một trái tim biết mơ ước và nỗ lực đến cùng.

(Còn nữa)