Khát vọng đổi thay bản làng của chàng trai Dao Tiền

Hành trình lập nghiệp từ khát vọng trở về

Từ trung tâm tỉnh Cao Bằng, vượt gần 50km đường quanh co ôm theo triền núi, du khách sẽ đặt chân đến xóm Lũng Mười (nay là xóm Quang Thượng, xã Thành Công, tỉnh Cao Bằng), một thung lũng bình yên nơi cộng đồng người Dao Tiền sinh sống từ bao đời.

Giữa không gian nguyên sơ của núi rừng, Lũng Mười homestay của chàng thanh niên Chu Tiến Thanh hiện lên như một điểm nhấn mộc mạc mà đầy cuốn hút: Một ngôi nhà gỗ nằm tách biệt bên suối, cao hơn những mái nhà trong bản nên tầm nhìn luôn rộng mở và phóng khoáng. Những chiếc móc áo bằng cành cây rừng, chiếc chậu rửa bằng gỗ, từng vật dụng sinh hoạt đều được tận dụng từ gỗ – tre – trúc, giữ nguyên vẻ tự nhiên của núi rừng. Trên tường gỗ, những bộ trang phục Dao Tiền truyền thống được treo ngay ngắn như lời chào đón mộc mạc gửi tới du khách phương xa.

Trước khi trở thành ông chủ trẻ của Lũng Mười homestay, Thanh (sinh năm 1992, dân tộc Dao Tiền) từng thực hiện nghĩa vụ quân sự rồi trở về quê với khát vọng làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Anh không chọn xuống phố lập nghiệp như nhiều thanh niên khác mà quyết tâm dò tìm hướng đi phù hợp cho bản làng mình.

Chu Tiến Thanh (bên trái) hướng dẫn du khách trải nghiệm văn hóa người dân tộc Dao Tiền. Ảnh NVCC

Nhận thấy du lịch cộng đồng đang phát triển tại Cao Bằng, Thanh chủ động xin làm hướng dẫn viên du lịch. Những chuyến đi dẫn khách về các bản làng xa xôi đã mở cho anh một tầm nhìn mới: Mỗi bản làng đều có vẻ đẹp rất riêng và người dân hoàn toàn có thể làm du lịch mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa. Càng đi, Thanh càng học được nhiều, từ cách vận hành một homestay, cách đón khách, sắp phòng, đến việc tổ chức trải nghiệm… thậm chí cả những góp ý chân thành từ chính du khách.

“Sau khi đi dẫn tour khắp các điểm, tôi nhận thấy du lịch cộng đồng có tiềm năng rất lớn. Tôi quyết định trở về quê, mở một homestay để du khách có thể trải nghiệm những nét đẹp riêng trong văn hóa người Dao Tiền quê mình”, Thanh chia sẻ.

Khu đất Thanh lựa chọn để dựng homestay vốn là nương ngô, ruộng lúa của gia đình. Bố mẹ anh ban đầu phản đối vì sợ “phí đất”, lo con trai làm liều. Phải mất rất nhiều thời gian thuyết phục, phân tích, Thanh mới nhận được cái gật đầu đầy lo âu của bố mẹ.

Khó khăn chưa dừng lại ở đó. Để dựng được ngôi nhà gỗ đầu tiên, Thanh may mắn nhận được sự hỗ trợ của một người bạn làm homestay ở Trùng Khánh, người đã tin tưởng cho anh ứng trước 300 - 500 triệu đồng. Năm 2019, hai vợ chồng Thanh bắt tay xây dựng trong niềm hy vọng lớn lao.

Tuy nhiên, đúng lúc homestay vừa thành hình, đại dịch COVID-19 ập đến. Không có khách, thu nhập bằng 0, người trong bản bàn tán xì xào khiến áp lực đè nặng lên vai chàng trai trẻ.

May mắn Thanh có những người bạn luôn hết lòng hỗ trợ, động viên và tư vấn những bước đi đầu tiên. Nhờ sự kiên trì và quyết tâm, Lũng Mười homestay dần hoàn thiện từ năm 2021 đến 2022, trở thành công trình nghỉ dưỡng bằng gỗ - tre - trúc hiếm hoi giữa núi rừng Nguyên Bình. Hiện homestay có 7 phòng, sức chứa 30 khách.

Với cách làm riêng, Chu Tiến Thanh mang đến những trải nghiệm độc đáo cho du khách. Ảnh NVCC

“Ngày đón đoàn khách đầu tiên tôi hồi hộp đến mất ngủ. Những phản hồi tích cực về cảnh quan, không gian và sự chân thật của người Dao Tiền đã trở thành động lực giúp tôi thêm vững tin vào con đường đã chọn”, Thanh kể.

Mang câu chuyện của bản làng đến du khách

Không chỉ là chủ homestay, Thanh còn là “đầu bếp” chính. Anh tự tay chuẩn bị những món ăn đặc trưng của người Dao Tiền: gà bản, lợn đen, cá suối nướng lá rừng… Mỗi món ăn đều được chế biến bằng cách truyền thống, giữ nguyên mùi vị núi rừng.

Đặc biệt, Thanh xây dựng mô hình du lịch mang đậm yếu tố trải nghiệm. Du khách được xuống suối bắt ốc, ra ruộng bắt cá, lên đồi hái rau rừng rồi cùng nhau chế biến bữa tối bên bếp lửa. Quan niệm của anh rất rõ ràng: “Mỗi điểm đến phải kể được một câu chuyện riêng”.

Với anh, du lịch không chỉ là kinh doanh mà còn là cách để gìn giữ và lan tỏa văn hóa. Bởi vậy, trong căn nhà gỗ của mình, Thanh đầu tư xây dựng không gian văn hóa Dao Tiền từ trang phục, vải nhuộm chàm, hoa văn sáp ong đến các vật dụng cổ truyền.

Lũng Mười homestay nằm bên dòng suối hiền hòa. Ảnh NVCC

Từ hiên nhà của anh, du khách có thể phóng tầm mắt xuống thung lũng, nhìn thấy đỉnh Phia Oắc sừng sững và cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp hoang sơ của Nguyên Bình. Họ được mặc trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Tiền, học cách in hoa văn sáp ong, tắm suối, làm nông… những trải nghiệm khó có thể tìm thấy ở nơi khác.

Điều đặc biệt ở chàng trai Dao Tiền này là anh không giữ khách cho riêng mình. Ngược lại, Thanh chủ động chia sẻ kinh nghiệm làm du lịch với các hộ xung quanh, vận động bà con thay đổi tư duy: kết hợp làm nông với làm du lịch để tăng thu nhập.

Những gia đình ở Hoài Khao, bản nằm cách Lũng Mười hơn 7km cũng được Thanh hướng dẫn cách đón khách, bảo tồn kiến trúc ngói âm dương, kho thóc truyền thống hay nghề in sáp ong… Khi có đoàn khách lớn, anh sẵn sàng dẫn đoàn sang bản khác để bà con cùng được hưởng lợi.

Đối với Thanh, phát triển du lịch phải gắn với cộng đồng, phải tạo sinh kế chung để bản làng cùng thay đổi. Anh thu mua nông sản của dân bản như gà đồi, lợn bản, rau rừng… để phục vụ khách, vừa đảm bảo đồ ăn tươi ngon, vừa tạo chuỗi giá trị nội bản.

Món ăn đậm hương vị truyền thống được Chu Tiến Thanh chuẩn bị cho khách. Ảnh NVCC

Nhờ cách làm bài bản, mỗi tháng Lũng Mười homestay đón từ 50 đến 100 lượt khách, tạo thu nhập ổn định cho gia đình và công việc thường xuyên cho người dân trong xóm.

Dù còn gặp nhiều rào cản từ thế hệ đi trước, những người sợ rằng du lịch sẽ “làm hỏng đất trồng ngô, trồng lúa” nhưng Thanh không nản. Anh đang ấp ủ kế hoạch liên kết với các hộ khác để xây dựng Lũng Mười thành làng du lịch cộng đồng bền vững, đưa hình ảnh người Dao Tiền đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.

Mô hình “Lũng Mười homestay – gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc Dao Tiền” của anh đã lọt top 30 vòng chung kết cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2025 do Trung ương Đoàn tổ chức, một dấu mốc ghi nhận nỗ lực bền bỉ của chàng trai trẻ.

Giữa thung lũng Lũng Mười bình yên, câu chuyện của Chu Tiến Thanh không chỉ là hành trình làm giàu mà còn là hành trình giữ gìn văn hóa, dựng xây bản làng và lan tỏa tinh thần khởi nghiệp từ chính quê hương. Khát vọng đổi thay ấy, cùng trái tim nhiệt huyết của một chàng trai Dao Tiền, đang thắp sáng hy vọng về một tương lai tươi mới cho bản làng nơi miền non cao Cao Bằng.

Nguyễn Dũng