Sáng mãi ngọn lửa tri ân

“Tình sâu như nước Hồng Hà, Cửu Long”

Như thường lệ, đã nhiều năm nay, mỗi dịp tháng 7, Báo Tuổi trẻ Thủ đô lại tổ chức một hành trình về nguồn, đến những địa chỉ đỏ. Đó là Nghĩa trang Vị Xuyên, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt Lào, Ngã Ba Đồng Lộc, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia đường 9, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và Thành cổ Quảng Trị. Dù nắng, mưa, gió bão, tấm lòng biết ơn vô hạn đã thúc giục chúng tôi vượt qua tất cả, để hoàn thành trọn vẹn chặng đường về với các liệt sĩ.

Tháng 7/2025, đúng dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Thương binh liệt sỹ (27/7/1947 - 27/7/2025), đoàn công tác của Báo do đồng chí Nguyễn Mạnh Hưng - Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô dẫn đầu đã đặt chân đến vùng đất nắng lửa miền Trung.

Một địa chỉ quen thuộc đầu tiên mà năm nào đoàn cũng dừng chân, đó là Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt Lào - nơi an nghỉ của gần 11.000 Anh hùng liệt sĩ từ 47 tỉnh, thành trong cả nước. Họ từng là bộ đội, chuyên gia và quân tình nguyện Việt Nam đã hy sinh vì nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc và tình hữu nghị quốc tế giữa hai nước Việt - Lào.

Đoàn công tác của Báo Tuổi trẻ Thủ đô do nhà báo Nguyễn Mạnh Hưng, Tổng Biên tập dẫn đầu đã dâng hương viếng các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt - Lào, Ngã ba Đồng Lộc, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia đường 9, Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn và Thành cổ Quảng Trị

Dâng nén hương lên phần mộ các anh linh các liệt sĩ, chúng tôi không khỏi xót xa khi có tới gần 7.000 ngôi mộ chưa xác định được tên. Hơn 70 năm trước, các anh từ mọi miền quê, nghe tiếng gọi của non sông, đất nước, để lại phía sau hình bóng của quê hương để lên đường làm nhiệm vụ quốc tế.

Những ngôi mộ không tên và cả những ngôi mộ mà màu sơn vẫn còn mới lặng lẽ ở đó, giữa sương gió miền Trung, như chính sự kiên cường mà thầm lặng của những người lính. Họ đã từng không một chút so đo, tính toán khi lên đường làm nhiệm vụ, bởi thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ kính yêu: “Giúp bạn là tự giúp mình”.

Các chiến sỹ ta đã coi đất nước Lào như quê hương thứ hai của mình và thực hiện đúng lời Bác Hồ kính yêu đã dạy: “Phải biết yêu thương sông núi, cỏ cây, Nhân dân Lào như yêu thương chính cỏ cây, sông núi, Nhân dân Tổ quốc Việt Nam”...

Nhà báo Nguyễn Mạnh Hưng - Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô thắp hương tại các phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc tế Việt - Lào

Ở nơi này, chúng tôi đã hiểu thêm, trong số hàng ngàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ấy không biết bao nhiêu anh hùng đã ngã xuống trên đất nước Triệu Voi.

Sinh thời, Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nói: “Mồ hôi, xương máu của chiến sĩ và chuyên gia Việt Nam hòa quyện cùng xương máu, mồ hôi của chiến sĩ và Nhân dân Lào góp phần vun đắp, bảo vệ, phát triển tình hữu nghị đoàn kết liên minh chiến đấu đặc biệt Việt Nam - Lào, một quy luật, một nhân tố quan trọng bảo đảm thắng lợi cách mạng hai nước, một mẫu mực về mối quan hệ quốc tế trong sáng, một di sản vô cùng quý giá của hai dân tộc”, để đến hôm nay, mối tình ấy vẫn sáng ngời sắt son, chung thủy: “Việt - Lào hai nước chúng ta / Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long”.

Nhà báo Ngô Vương Tuấn - Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô thắp hương tại phần mộ các liệt sĩ

Bản trường ca bất diệt về lòng yêu nước

Trong bài viết mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm đã viết: “Cùng với cha ông, hơn 1,2 triệu liệt sĩ, 9,2 triệu người có công với cách mạng và thân nhân người có công trên toàn quốc hiện nay, tất cả họ là linh hồn bất tử của dân tộc, là biểu tượng cao đẹp nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Hơn 3.000 nghĩa trang liệt sĩ, hơn 4.000 công trình ghi công các liệt sĩ trên cả nước là những ngọn đuốc luôn thắp sáng chiến công và tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ; hơn 100 triệu con tim người Việt là nguồn tình cảm dạt dào, thấm đẫm đạo lý "uống nước nhớ nguồn", "ăn quả nhớ người trồng cây" dành cho những người có công với nước”.

Hàng chục ngàn bia mộ lớp lớp lặng yên giữa sương gió dọc các nghĩa trang khắp dải đất miền Trung

Tổng Bí thư cũng khẳng định: “Lịch sử hơn 4.000 năm của dân tộc Việt Nam là bản trường ca bất diệt của lòng yêu nước, của ý chí quật cường và tinh thần đấu tranh bất khuất, là sự tri ân của những người đang sống với những người đã hiến dâng cuộc đời cho non sông đất nước”.

Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô Nguyễn Mạnh Hưng thấp hương tại các phần mộ liệt sĩ ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn

Quả thực, chỉ có tận mắt thấy hàng lớp lớp những ngôi mộ trải dài dọc các nghĩa trang liệt sĩ ở dải đất miền Trung mới thấy được nỗi đau không thể đong đếm được của thân nhân các liệt sĩ, những Bà mẹ Việt Nam anh hùng, những người vợ và cả những đứa con.

Chia sẻ với nỗi đau mất mát đó, trên mỗi hành trình về các địa chỉ đỏ, đoàn công tác của Báo Tuổi trẻ Thủ đô đều trao quà cho các em học sinh thuộc đối tượng các gia đình chính sách, thân nhân người có công với cách mạng, như một sự sẻ chia đầy trách nhiệm của thế hệ trẻ với lớp cha anh.

Đoàn đã dâng hương tại tượng đài Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn

Trong chuyến đi này, trước Đài tưởng niệm Thành cổ Quảng Trị, nhà báo Nguyễn Mạnh Hưng, Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô đã thay mặt cán bộ, phóng viên, người lao động của Báo, trao tặng 10 suất quà cho thân nhân các gia đình chính sách.

Đoàn cũng dâng hương tại Tượng đài Trung tâm Thành cổ Quảng Trị

Nhận quà trong niềm xúc động, em Lê Tuấn Huy, cháu nội liệt sĩ Lê Văn Nhơn (phường Quảng Trị) xúc động nói: “Ông nội em hy sinh ở mảnh đất này trong cuộc chiến 81 ngày đêm. 50 năm qua, cứ dịp 27/7, gia đình vẫn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương.

Hôm nay, sắp đến ngày 27/7, ngày giỗ của ông và các đồng đội, gia đình em lại nhận được sự quan tâm sâu sắc của cán bộ, người lao động Báo Tuổi trẻ Thủ đô. Điều này cũng nhắc nhở thêm chúng em luôn ghi nhớ công lao của các bậc cha ông, và càng thấy trách nhiệm của bản thân, đó là phải gìn giữ truyền thống của gia đình, tiếp bước tinh thần cống hiến của ông nội năm xưa”.

Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô trao quà cho thân nhân gia đình liệt sĩ tại Quảng Trị

Đoàn cũng trao tổ chức thăm hỏi và tặng 20 suất học bổng cho các em học sinh thân nhân gia đình chính sách tại xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Bà Hoàng Thị Huyền, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Đồng Lộc bày tỏ niềm cảm kích: “Nhiều năm nay, đoàn công tác của Báo Tuổi trẻ Thủ đô liên tục tổ chức các hoạt động dâng hương, tri ân và trao học bổng tại Đồng Lộc.

Những suất học bổng, lời thăm hỏi mang theo tình cảm, tấm lòng của những người làm báo gửi tới thế hệ trẻ, những người tiếp nối truyền thống cách mạng của cha ông, đồng thời lan tỏa nghĩa cử cao đẹp đó tới cộng đồng. Chúng tôi nguyện tiếp tục phấn đấu, để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp như mong mỏi của đoàn và mọi người dân trên khắp đắt nước”, bà Hoàng Thị Huyền cho biết.

Thắp sáng đạo lý “đền ơn đáp nghĩa”

Đoàn công tác trao quà cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại xã Đồng Lộc

Tháng 7 năm nào cũng vậy, những chuyến xe, dòng người dâng hương tại các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước cứ nối dài, nối dài. Trong hàng triệu con tim hướng về các anh linh liệt sĩ mỗi dịp tháng 7, không khó để bắt gặp những cựu chiến binh, những người đã may mắn sống sót trở về, và họ đến để thắp hương, tri ân các đồng đội cũ. Chứng kiến những điều đó khiến chúng tôi hiểu hơn rằng, mạch nguồn tri ân, đạo lý truyền thống “đền ơn đáp nghĩa” vẫn hiện hữu và chảy mãi trong đời sống hôm nay.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đường 9, chúng tôi đã gặp cựu chiến binh Cao Xuân Lữ. Ông Lữ hiện sinh sống ở Đà Lạt nhưng năm nào cũng vậy, cứ đến dịp đầu tháng 7, ông lại đi khắp các nghĩa trang liệt sĩ để thắp hương cho đồng đội.

Là người lính từng chiến đấu ở chiến trường Vị Xuyên năm 1984, ông Lữ nói: “Tôi may mắn trở về là nhờ đồng đội tôi ngã xuống”. Chỉ nói vẻn vẹn một câu đó, rồi ông Lữ nghẹn lời: “Mỗi năm, tôi phải đi một vòng, từ Vị Xuyên trên biên giới, rồi xuôi xuống các nghĩa trang ở miền Trung. Phải đi hết, thắp hương xong cho các đồng đội của tôi, tôi mới thấy yên lòng”.

Ông Cao Xuân Lữ hiện sinh sống ở Đà Lạt nhưng năm nào cũng vậy, cứ đến dịp đầu tháng 7, ông lại đi khắp các nghĩa trang liệt sĩ để thắp hương cho đồng đội

Lặng thầm mà ý nghĩa “Mùa 27/7”

Dường như, mỗi dịp 27/7, lòng người ở muôn nơi đều lắng lại, hướng về những người con ưu tú của đất nước. Bác sĩ Nguyễn Hữu Nhật Tuấn (Bệnh xá Công an tỉnh Quảng Trị) cho hay, đơn vị anh được phân công nhiệm vụ chăm sóc Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn nên ngày ngày anh vẫn lên đây thắp hương.

“Đối với chúng tôi, các anh nằm an nghỉ ở đây từ lâu đã trở thành người nhà thân thiết. Có đồng chí được nghỉ do không phải ngày trực nhưng chỉ cần quay trở lại đơn vị là các anh lại đến nghĩa trang thắp hương và lau dọn các bia mộ cho các liệt sĩ. Đặc biệt, những ngày tháng 7 này, nếu không túc trực ở đây thường xuyên, chúng tôi sẽ cảm thấy không yên lòng”,- bác sĩ Nguyễn Hữu Nhật nói.

Hai năm nay, cứ đến đầu tháng 7, hàng ngày, chị Nguyễn Thị Hiền (Vĩnh Linh - Quảng Trị) cùng hàng chục chị em khác hàng ngày vượt 50km để đến lau bia mộ, sơn lại chữ trên bia mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 và Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn

Hai năm nay, cứ đến đầu tháng 7, hàng ngày, chị Nguyễn Thị Hiền (Vĩnh Linh - Quảng Trị) cùng hàng chục chị em khác hàng ngày vượt 50km để đến lau bia mộ, sơn lại chữ trên bia mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 và Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn. Công việc của các chị là quét dọn nghĩa trang, sơn sửa lại chữ, lau dọn bia mộ cho các liệt sĩ.

Các chị quen bảo nhau là “mùa 27/7”. Công việc của những người phu nữ này vào mỗi “mùa 27/7" kéo dài khoảng 1 tháng rưỡi mới xong. Mấy chục ngàn ngôi mộ, làm mãi rồi thành quen, rồi các liệt sĩ như người thân.

“Các anh hùng liệt sĩ như người thân của chúng tôi vậy. Có những ngôi mộ có tên đầy đủ, quê quán, ngày sinh, nhưng cũng hàng vạn ngôi vô danh; không tên tuổi, quê quán. Mỗi lần, viết bia ở ngôi mộ mà chỉ vẻn vẹn dòng chữ “Mộ Liệt sĩ chưa xác định được thông tin”, tôi lại thấy xót xa vô cùng”, chị Cao Thị Huyền (Gio Linh - Quảng Trị), người đã 6 năm viết lại bia liệt sĩ xúc động kể.

Chị Cao Thị Huyền (Gio Linh - Quảng Trị), người đã 6 năm nay viết lại bia liệt sĩ vào mỗi mùa 27/7 tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đường 9

Trong tháng tri ân này, tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Ban Quản lý nghĩa trang chỉ có 5 người nhưng mỗi ngày sắp xếp, đón tiếp hàng ngàn lượt người vào viếng. Họ phải làm việc gấp 3 - 4 lần so với thường lệ nhưng ai cũng tự nhủ phải cố gắng chu đáo hết mức có thể để người nằm dưới mộ yên lòng.

Gần 10 năm làm việc ở bộ phận tiếp thân nhân liệt sĩ, anh Trần Văn Nhân, Phó phòng quản lý Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn vui mừng khi thấy trong dòng người đổ về những ngày tháng 7, không chỉ có thân nhân các liệt sĩ mà cả những em học sinh, người cao tuổi, cho tới các đoàn việt kiều.

Không chỉ viếng thăm, các cá nhân, tập thể và ban ngành các địa phương, tỉnh, thành cũng chăm lo những phần việc thiết thực như tạo nên phong trào “Hoa cho các liệt sĩ”, để trên mộ các anh lúc nào cũng có hoa tươi khiến nghĩa trang thêm khang trang và ấm cúng hơn.

Đoàn công tác Báo Tuổi trẻ Thủ đô dâng hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9

Có thể thấy, suốt 78 năm qua, Đảng, Nhà nước đã rất quan tâm tới công tác chăm lo các liệt sĩ, gia đình liệt sĩ, thương bệnh binh, thân nhân người có công với cách mạng. Nhiều chính sách ưu đãi đã được ban hành, rất nhiều ngôi nhà tình nghĩa, quà tặng 27/7 đã đến với các thương binh, gia đình liệt sĩ, người có công trên mọi miền đất nước.

Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã viết: Chỉ thị số 14/CT-TW ngày 17/7/2017 của Ban Bí thư về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công với Cách mạng; Nghị quyết số 42 NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đổi mới, nâng cao chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới; Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng... là nghĩa vụ, là trách nhiệm, là đạo lý, là tình cảm, là tấm lòng tri ân của Nhân dân, của Đảng, Nhà nước đối với những người đã "tận trung với nước, tận hiếu với dân" hết lòng phụng sự đất nước, phục vụ Nhân dân.

Cùng mọi người dân cả nước, những cán bộ, phóng viên Báo Tuổi trẻ Thủ đô cũng như lớp lớp thế hệ trẻ Thủ đô hôm nay luôn thấm nhuần đạo lý “đền ơn đáp nghĩa” đó. Những chuyến tri ân, về nguồn mỗi dịp 27/7 hàng năm như một minh chứng cho sự tiếp nối truyền thống tốt đẹp ‘uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Đó cũng là điều thúc giục chúng tôi, những người trẻ viết tiếp câu chuyện của cha anh, câu chuyện về hòa bình, về một mạch nguồn tri ân vẫn không ngừng chảy…

Thái Sơn