Thống nhất với đề xuất tích hợp 3 chương trình mục tiêu quốc gia

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình và các Phó Thủ tướng Chính phủ: Trần Hồng Hà, Mai Văn Chính đồng chủ trì cuộc họp nghiên cứu, xem xét hợp nhất 3 Chương trình mục tiêu quốc gia - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình và các Phó Thủ tướng Chính phủ: Trần Hồng Hà, Mai Văn Chính đồng chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các bộ, ngành hữu quan về việc nghiên cứu, xem xét hợp nhất 3 Chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vào chiều nay (15/10) tại Trụ sở Chính phủ.

Tham dự cuộc họp có Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung; quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng; lãnh đạo một số bộ, ngành Trung ương.

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 -2025 được Quốc hội Phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 25/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội. Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 được Quốc hội Phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 24/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội. Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 được Quốc hội Phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 120/2020/QH14 ngày 19/6/2020 của Quốc hội.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, cuộc họp thống nhất với đề xuất cần tích hợp 3 chương trình thành 1 chương trình - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Có sự trùng lắp phạm vi, đối tượng, nội dung giữa 3 Chương trình

Thời gian qua, việc triển khai thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia đạt được nhiều kết quả quan trọng, tích cực góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững (giai đoạn 2021 - 2025) đã cơ bản đạt và vượt các mục tiêu, chỉ tiêu được Quốc hội, Chính phủ giao thực hiện giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 giai đoạn I (2021 – 2025) đã hoàn thành 6/9 nhóm mục tiêu đề ra.

Quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng báo cáo tại cuộc họp - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Tại cuộc họp, lãnh đạo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có báo cáo đánh giá tổng thể về tình hình, kết quả triển khai thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc; báo cáo về việc rà soát về phạm vi, đối tượng, nội dung đầu tư còn trùng lắp giữa 3 Chương trình, những hạn chế còn tồn tại, từ đó đề xuất phương án lồng ghép, hợp nhất, tích hợp phù hợp, đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn vốn, tránh chồng chéo.

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr báo cáo tại cuộc họp - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Theo ý kiến của một số đại biểu, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, trong quá trình thực hiện các chương trình còn có những tồn tại, bất cập, trong đó có sự trùng lắp phạm vi, đối tượng, nội dung giữa các Chương trình.

Sau khi rà soát về phạm vi, đối tượng thụ hưởng địa bàn, nội dung Chương trình của 3 chương trình, đối tượng thụ hưởng của 3 Chương trình là các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nghèo. Về địa bàn, nhiều xã dân tộc thiểu số miền núi vừa là xã nông thôn, vừa thuộc xã nghèo; hạng mục đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề còn trùng lặp về nội dung.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Thị Thu Vân phát biểu tại cuộc họp - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Do đó, việc triển khai độc lập 3 Chương trình trong thời gian qua gặp một số khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện như: Nguồn lực bị phân tán, chậm giải ngân vốn đầu tư công, địa phương (cấp xã) nhận nhiều nguồn vốn đầu tư cho hạ tầng gây khó khăn trong khâu lập kế hoạch, báo cáo và huy động vốn đối ứng, gây chồng chéo trong quản lý và giám sát, khó đánh giá hiệu quả của Chương trình, làm giảm hiệu quả đầu tư, không tận dụng được tính bổ trợ giữa các Chương trình.

Nhấn mạnh các nội dung của 3 Chương trình đều gắn trực tiếp với phát triển nông thôn, sinh kế, hạ tầng, đối tượng nghèo và cải thiện đời sống khu vực nông thôn miền núi. Do đó, một số ý kiến cho rằng việc tích hợp, hợp nhất 3 Chương trình là phù hợp, đảm bảo tính đồng bộ trong quản lý, lồng ghép được nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư, thống nhất về tiêu chí, cơ chế đầu tư, quy trình hướng dẫn giám sát, đồng thời hạn chế chồng chéo, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đề xuất hai cách triển khai - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Cần được thực hiện theo hướng rà soát, tích hợp các nội dung liên quan

Theo Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, các chương trình mục tiêu quốc gia hiện nay đều hướng tới những nhóm đối tượng và địa bàn tương đồng, chủ yếu là khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi tập trung tỉ lệ hộ nghèo cao nhất.

Khi phê duyệt ba chương trình mục tiêu quốc gia, Quốc hội đã yêu cầu xác định rõ nội dung, đối tượng, địa bàn; đồng thời lồng ghép chính sách, tích hợp nguồn lực giữa các chương trình, bảo đảm phân bổ đồng bộ, phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Vì vậy, việc tổng kết, điều chỉnh các chương trình mục tiêu quốc gia cần được thực hiện theo hướng rà soát, tích hợp các nội dung liên quan, nhất là trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và giảm nghèo bền vững, trong đó, khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số phải được ưu tiên cao hơn.

Phó Thủ tướng đề xuất hai cách triển khai. Thứ nhất, xác định một số mục tiêu chung cho cả ba chương trình, trong đó chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững mang tính toàn quốc, còn vùng đồng bào dân tộc được ưu tiên trọng điểm hơn. Thứ hai là xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và phân cấp cụ thể cho địa phương là giải pháp căn bản để khắc phục tình trạng chồng chéo, phân tán, nâng cao hiệu quả đầu tư công và bảo đảm các chương trình mục tiêu quốc gia đạt kết quả thực chất, bền vững. Trung ương tập trung ban hành chính sách, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả.

Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính bày tỏ thống nhất chủ trương tích hợp các chương trình thành một chương trình mới - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính bày tỏ thống nhất chủ trương tích hợp các chương trình thành một chương trình mới, gồm chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chương trình này sẽ có một mục tiêu chung, nhưng gồm hai hợp phần: Một hợp phần về nông thôn mới và giảm nghèo, một hợp phần về dân tộc thiểu số.

Trong đó, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là khu vực có nhiều hạn chế về kết cấu hạ tầng, kinh tế - xã hội, văn hóa; một số ngôn ngữ, phong tục, văn hóa vật thể của đồng bào đang dần mai một, do đó, cần có chính sách đặc thù, hợp phần riêng cho vùng dân tộc thiểu số; đồng thời rà soát, lược bỏ các nội dung trùng lặp với chương trình nông thôn mới và giảm nghèo, giữ lại những yếu tố đặc thù, nhất là về văn hóa.

Phó Thủ tướng Thường trực nêu rõ, trong quá trình nghiên cứu đề xuất hợp nhất phải có sự rà soát kỹ lưỡng các nội dung trong cả 3 chương trình nói riêng và các chương trình mục tiêu khác đang được xây dựng - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Những khó khăn đã được nhận diện, nhận định rõ để có các biện pháp khắc phục

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, cuộc họp thống nhất với đề xuất cần tích hợp 3 chương trình thành 1 chương trình, dù biết rằng còn có những khó khăn. Tuy có khó khăn khi tích hợp nhưng những thuận lợi là rất lớn, rất nhiều; những khó khăn cũng đã được nhận diện, nhận định rõ để có các biện pháp khắc phục.

"Công tác chuẩn bị, đề xuất hợp nhất, tích hợp phải có sự chuẩn bị hết sức bài bản, công phu, nhanh nhưng phải bảo đảm chất lượng để trình cấp trên xem xét, quyết định", Phó Thủ tướng Thường trực nêu rõ và cho biết, trong quá trình nghiên cứu đề xuất hợp nhất phải có sự rà soát kỹ lưỡng các nội dung trong cả 3 chương trình nói riêng và các chương trình mục tiêu khác đang được xây dựng; đặt trong bối cảnh địa giới hành chính, địa vị pháp lý của các cấp chính quyền có thay đổi so với trước đây; có sự phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền mạnh mẽ…

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình yêu cầu giữ nguyên tất cả mục tiêu, đối tượng, chính sách đã được Quốc hội phê duyệt đối với cả 3 chương trình, thời gian kéo dài tới 2035 - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Nhấn mạnh quá trình triển khai thực hiện 3 chương trình thời gian qua đạt được những kết quả rất tốt, tích cực. Tuy nhiên, cần phải tiếp tục triển khai giai đoạn 2 các nội dung của 3 chương trình.

Về nguyên tắc tích hợp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình yêu cầu giữ nguyên tất cả mục tiêu, đối tượng, chính sách đã được Quốc hội phê duyệt đối với cả 3 chương trình, thời gian kéo dài tới 2035; chỉ khắc phục những vấn đề chồng chéo giữa 3 chương trình, nội dung nào chồng chéo thì bỏ ra, còn lại giữ nguyên và Chương trình mới không phải xây dựng lại, không phải phê duyệt lại từ đầu mà có 2 hợp phần. Cơ quan chỉ đạo của 3 chương trình là Chính phủ, các bộ tham gia; Bộ Tài chính làm đầu mối chung...

VGP