Xu hướng tiêu dùng mới: Kết hợp thương mại xã hội và bền vững

Toàn cảnh Diễn đàn Tiếp thị và Tiếp thị và Tiêu dùng Việt Nam

Phát biểu tại diễn đàn, TS Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh đã đưa ra nhiều nhận định quan trọng về thực trạng và xu hướng tiêu dùng ở Việt Nam trong giai đoạn hậu đại dịch.

Ông cho rằng có ba điểm then chốt cần đặc biệt lưu ý. Trước hết, dù nền kinh tế ghi nhận mức phục hồi mạnh mẽ với GDP năm 2024 đạt 7,09% và mục tiêu 2025 hướng tới trên 8%, tâm lý tiêu dùng trong xã hội vẫn còn dè dặt. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng 7,2% nghe có vẻ tích cực, nhưng con số này chưa thực sự tương xứng với tiềm năng cũng như tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Nguyên nhân chủ yếu, theo ông, xuất phát từ vấn đề niềm tin: Sau những tác động nặng nề của đại dịch COVID-19, người dân vẫn còn thận trọng, ưu tiên các khoản chi thiết yếu và cân nhắc kỹ lưỡng trước những quyết định mua sắm lớn.

TS Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh phát biểu tại sự kiện

Nội dung quan trọng thứ hai được TS Võ Trí Thành đề cập là sự gia tăng xu hướng tiết kiệm và phòng thủ về tài chính. Mặc dù lãi suất huy động đang ở mức thấp, người dân vẫn tiếp tục gửi tiết kiệm với tỷ trọng lớn, phản ánh tâm lý bảo toàn tài sản và dự phòng rủi ro. Khái niệm “tiền phòng thủ” trở nên rõ nét hơn bao giờ hết trong bối cảnh hậu khủng hoảng.

Cuối cùng, tiêu dùng ở Việt Nam đang cho thấy sự chuyển dịch về giá trị và phong cách sống. Đối với nhiều người, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiêu dùng không chỉ phản ánh khả năng tài chính mà còn gắn liền với thái độ và định hướng sống. Xu hướng lựa chọn sản phẩm gắn với tiêu chí “xanh, sạch, an toàn” ngày càng phổ biến, thể hiện khát vọng về một lối sống bền vững và có trách nhiệm hơn.

Doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không chỉ đối diện với áp lực cạnh tranh gay gắt trên thị trường nội địa mà còn phải đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ quốc tế về tiêu chuẩn chất lượng, quy trình xanh và năng lực đổi mới sáng tạo.

Bối cảnh này càng đặt ra tính cấp thiết khi Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển khoa học công nghệ là một trong những đột phá chiến lược, trong đó lĩnh vực thương mại và tiêu dùng đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Ông Tạ Hoài Nam - Giám đốc Thương mại Xã hội của Tập đoàn Novaon chia sẻ tại Diễn đàn

Theo ông Tạ Hoài Nam, Giám đốc Thương mại Xã hội của Tập đoàn Novaon, thương mại xã hội (Social Commerce) đang trở thành “chìa khóa vàng” giúp doanh nghiệp bứt phá doanh thu trong bối cảnh mới. Không chỉ dừng lại ở việc bán hàng trực tuyến, thương mại xã hội còn tạo nên một hệ sinh thái gắn kết giữa giải trí, nội dung và thương mại.

Người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ, đang có xu hướng tìm kiếm những trải nghiệm mua sắm vừa tiện lợi, vừa thú vị, nơi họ có thể tương tác trực tiếp với người bán, tham gia các buổi livestream bán hàng, đồng thời tiếp cận những sản phẩm đa dạng thông qua mạng xã hội.

Trong số đó, Shopee và TikTok Shop nổi lên là hai nền tảng dẫn đầu, trở thành lựa chọn ưu tiên của người tiêu dùng khi mua sắm online và đóng góp đáng kể vào tăng trưởng thị trường năm 2025.

Xu hướng này cho thấy thị trường tiêu dùng Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng “mua sắm giải trí” (shoppertainment), nơi hành vi tiêu dùng không chỉ gắn với nhu cầu mua sản phẩm mà còn là một phần trải nghiệm văn hóa số.

Ông Nguyễn Viết Thịnh - Tổng Giám đốc CGS Việt Nam phát biểu tham luận chủ đề: “Xây dựng lòng tin người tiêu dùng qua chuỗi cung ứng bền vững”

Trong khi đó, ông Nguyễn Viết Thịnh, Tổng Giám đốc CGS Việt Nam, nhấn mạnh rằng người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến giá cả hay sự tiện lợi mà ngày càng chú trọng đến các yếu tố bền vững khi đưa ra quyết định mua sắm. Họ mong muốn sản phẩm không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng mà còn phản ánh trách nhiệm của doanh nghiệp với môi trường, cộng đồng và xã hội.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải tập trung xây dựng những chuỗi cung ứng bền vững, tích hợp đồng thời cả yếu tố môi trường, xã hội và tài chính trong toàn bộ quy trình, từ nguồn cung nguyên liệu, sản xuất cho tới khi sản phẩm đến tay khách hàng.

Một chuỗi cung ứng minh bạch, có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường không chỉ tạo lợi thế cạnh tranh, mà còn giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin lâu dài của người tiêu dùng, nhất là trong bối cảnh tiêu dùng xanh - số - bền vững ngày càng trở thành tiêu chuẩn chung của thị trường.

Hoàng Bảo