Cục Lâm nghiệp cảnh báo cây trồng không rõ nguồn gốc, cây ngoại lai

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa ban hành văn bản 1773/LNKL-PTR ngày 16/9/2025 yêu cầu các Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường kiểm soát chặt chẽ công tác quản lý giống cây trồng lâm nghiệp.

Một cửa hàng cây giống bán công khai hàng nghìn cây giống Kỳ Hải Nam tại Hớn Quản, Bình Phước (nay là tỉnh Đồng Nai)

Theo văn bản trên, thời gian gần đây, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm nhận được thông tin phản ảnh của một số tổ chức và cá nhân về việc có một số địa phương đang sản xuất, kinh doanh và gây trồng loài cây "Kỳ Hải Nam" không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Nhằm đảm bảo việc quản lý giống cây trồng lâm nghiệp đúng theo quy định pháp luật, bảo vệ tính đa dạng sinh học, an toàn của hệ sinh thái rừng và quyền lợi của người dân; Thực hiện chức năng quản lý nhà nước, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương thực hiện tốt một số nội dung sau:

Tiến hành kiểm tra, rà soát toàn bộ các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất kinh doanh, lưu giữ, sử dụng giống cây trồng lâm nghiệp trên địa bàn, đảm bảo các giống cây lâm nghiệp phải có nguồn gốc xuất xứ hợp pháp và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng theo quy định.

Các trang mạng chào bán cây Kỳ Hải Nam với những lời quảng cáo "có cánh" (ảnh chụp màn hình)

Tăng cường kiểm tra việc chấp hành thủ tục pháp lý đối với từng lô giống cây lâm nghiệp nhập khẩu: hồ sơ gốc của lô giống, giấy tờ chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận kiểm dịch, giấy phép nhập khẩu, hồ sơ kỹ thuật kèm theo lô giống theo quy định tại Nghị định số 27/2021/NĐ-CP ngày 25/3/2021 của Chính phủ về quản lý giống cây trồng lâm nghiệp và các quy định khác liên quan.

Trường hợp phát hiện giống cây trồng lâm nghiệp nhập khẩu chưa được công nhận, chưa có hồ sơ, chưa thực hiện khảo nghiệm theo quy định, hoặc có dấu hiệu là giống ngoại lai xâm hại thì tiến hành thu giữ và xử lý kịp thời theo đúng quy định của pháp luật.

Hướng dẫn, yêu cầu tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêm trình tự thủ tục nhập khẩu giống cây trồng lâm nghiệp theo quy định tại Điều 8 của Thông tư số 16/2025/TT-BNNMT ngày 19/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trưởng quy định về phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền quản lý nhà nước và một số nội dung trong lĩnh vực lâm nghiệp và kiểm lâm.

Giống cây trồng lâm nghiệp nhập khẩu chỉ được sản xuất, kinh doanh sau khi thực hiện khảo nghiệm, trồng thử nghiệm và đánh giá công nhận giống quy định tại Nghị định số 27/2021/NĐ-CP ngày 25/3/2021 của Chính phủ và Thông tư số 22/2021/TT-BNNPTNT ngày 29/12/2021 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường): Quy định danh mục loài cây trồng lâm nghiệp chính; công nhận giống và nguồn giống cây trồng lâm nghiệp.

Những video quảng cáo người dân nhiều vùng cả nước đang trồng rầm rộ loại cây đắt đỏ Kỳ Hải Nam (ảnh chụp màn hình)

Chủ trương này không chỉ nhằm bảo vệ tính đa dạng sinh học và an toàn của hệ sinh thái rừng, mà còn gìn giữ lợi ích lâu dài của người dân và ngành lâm nghiệp. Việc quản lý chặt chẽ nguồn giống là “lá chắn” quan trọng giúp ngăn chặn nguy cơ xâm hại từ giống ngoại lai, đồng thời tạo nền tảng cho một ngành lâm nghiệp phát triển bền vững, hài hòa giữa khai thác và bảo tồn tài nguyên rừng.

Trước đó, trên khắp các trang mạng xôn xao quảng cáo và nhiều người dân đổ xô đi mua trồng một loại cây mang tên là cây Kỳ Hải Nam nguồn gốc từ Trung Quốc tạo trầm giống trầm hương từ cây dó bầu với ưu điểm như quảng cáo là tự tạo trầm, trồng từ 4 đến 6 năm là xuất bán, cam kết bao tiêu với mỗi cây từ 4 - 6 triệu đồng cho mỗi cây. Tuy nhiên mỗi cây giống có giá từ 100.000 đồng đến triệu đồng cho mỗi cây.

Tại khu vực Bình Phước, Đồng Nai (nay là Đồng Nai) tại đây nhiều tháng qua khi xuất hiện các quảng cáo trên, nhiều nhà vườn đã lấy bán công khai và hầu hết cho biết đều là giống nhập khẩu từ Trung Quốc, nếu lấy cả bầu đất thì giá cao nhưng vẫn có, còn lấy cành thì bên đó cân ký và về Việt Nam phải ghép vào gốc dó bầu thì giá rẻ hơn nhưng giá rẻ nhất là 100.000 đồng/cây.

Theo khuyến nghị của nhiều chuyên gia về cây trồng, người dân tuyệt đối không nên mua cây giống chỉ dựa vào quảng cáo hay lựa chọn những nơi bán giống thiếu uy tín, không rõ nguồn gốc. Bởi cây trồng, đặc biệt là các giống ngoại lai, giống chưa từng được nghiên cứu, khảo nghiệm tại Việt Nam đòi hỏi quá trình sinh trưởng và thích ứng dài hạn, gắn liền với điều kiện khí hậu, kỹ thuật chăm sóc và quan trọng hơn cả là đầu ra ổn định.

Việc vội vàng trồng thử có thể dẫn đến “trái đắng”, khi giống cây không phù hợp hoặc gây rủi ro cho hệ sinh thái và kinh tế. Đáng chú ý, sau khi Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm chính thức ban hành văn bản cảnh báo, bà con càng cần cảnh giác và thận trọng hơn trước việc gây trồng loài cây Kỳ Hải Nam.

VĂN QUÂN