"Đòn bẩy" cho xây dựng Nông thôn mới bền vững và đáng sống

​Chuyển biến từ nhận thức đến hành động

​Hà Nội hiện là địa phương có số lượng xã xây dựng Nông thôn mới lớn nhất cả nước. Bước vào giai đoạn xây dựng Nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu, yêu cầu về môi trường trở nên khắt khe và toàn diện hơn. Không chỉ dừng lại ở việc thu gom rác, tiêu chí này đòi hỏi một tư duy quản lý xanh, tuần hoàn và bền vững.

​Lãnh đạo thành phố Hà Nội đã chỉ đạo các huyện ngoại thành không chạy theo thành tích mà phải đi vào thực chất. Môi trường nông thôn không chỉ là con số báo cáo, mà phải là không khí người dân hít thở, là nguồn nước người dân sử dụng và cảnh quan họ nhìn thấy mỗi ngày.

​Sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị đã tạo nên làn sóng thay đổi mạnh mẽ. Thay vì tâm lý "việc ai nấy làm", giờ đây, việc giữ gìn vệ sinh chung đã trở thành quy ước, hương ước của làng xã. Các phong trào do Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ phát động như "Ngày Chủ nhật xanh", "Đoạn đường nở hoa", "Nói không với rác thải nhựa" đã lan tỏa sâu rộng, biến nhận thức thành hành động cụ thể ở từng thôn, xóm.

Các địa phương đang nỗ lực nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn

Điểm sáng lớn nhất trong bức tranh môi trường nông thôn Hà Nội hiện nay là công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Tỷ lệ thu gom và xử lý rác thải trong ngày tại các khu vực nông thôn đã đạt trên 90%, nhiều nơi đạt 100%.

​Mô hình "tổ tự quản" và các hợp tác xã môi trường hoạt động hiệu quả, đảm bảo rác không còn tồn đọng qua đêm. Đặc biệt, nhiều địa phương như Đông Anh, Đan Phượng, Gia Lâm đã tiên phong triển khai phân loại rác tại nguồn, biến rác thải hữu cơ thành phân bón, giảm tải áp lực đáng kể cho các bãi chôn lấp tập trung.

Bên cạnh đó, bộ mặt nông thôn được chỉnh trang rực rỡ với hàng ngàn km đường hoa, cây xanh. Những "điểm đen" về rác thải trước đây đã được xóa sổ, thay vào đó là những vườn hoa mini, khu vui chơi công cộng. Việc cải tạo, nạo vét ao hồ - "lá phổi" của làng quê Bắc Bộ - cũng được chú trọng, trả lại sự trong lành và nét đẹp văn hóa truyền thống cho các vùng quê ngoại thành.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn

​Giải bài toán môi trường nông thôn không thể tách rời hoạt động sản xuất nông nghiệp. Hà Nội đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sinh thái, giảm thiểu tác động tiêu cực đến đất và nước.

​Thời gian qua, Tung tâm Khuyến nông Hà Nội (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) đã hỗ trợ nhiều địa phương trên địa bàn thành phố triển khai các mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, VietGAP, hữu cơ đang được nhân rộng. Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học dần được thay thế bằng các chế phẩm sinh học.

Đáng chú ý, mô hình kinh tế tuần hoàn trong chăn nuôi đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Chất thải chăn nuôi không còn bị xả thẳng ra môi trường mà được xử lý qua hầm Biogas để tạo năng lượng, hoặc ủ làm phân bón hữu cơ phục vụ trồng trọt.

​Tại các vùng trồng rau chuyên canh hay các trang trại chăn nuôi lớn ở Sóc Sơn, Ba Vì, việc ứng dụng công nghệ cao vào xử lý môi trường đã giúp giải quyết triệt để mùi hôi và nguồn nước thải, tạo ra các sản phẩm OCOP chất lượng cao, an toàn cho người tiêu dùng Thủ đô.

Mô hình lên men thức ăn chăn nuôi của hộ anh Đặng Văn Chiến tại xã Bát Tràng góp phần bảo vệ môi trường nông thôn

​Một trong những mục tiêu quan trọng mà Hà Nội đang dồn lực thực hiện là đưa nước sạch về nông thôn. Xác định nước sạch là nhu cầu thiết yếu và là thước đo của văn minh, thời gian qua, thành phố đã kêu gọi xã hội hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư mạng lưới cấp nước.

​Đến nay, tỷ lệ người dân nông thôn được tiếp cận nguồn nước sạch theo quy chuẩn đô thị đang tăng nhanh chóng. Việc thay thế nguồn nước giếng khoan (vốn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm asen và kim loại nặng) bằng nước máy tập trung đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu các bệnh tật liên quan đến nguồn nước. Niềm vui của người dân khi dòng nước mát lành, sạch khuẩn chảy về từng hộ gia đình chính là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của chủ trương đúng đắn này.

​Bảo vệ môi trường nông thôn không phải là câu chuyện một sớm một chiều, mà là một hành trình bền bỉ. Những kết quả tích cực mà Hà Nội đạt được trong thời gian qua là trái ngọt của sự đồng lòng giữa ý Đảng và lòng Dân, của tư duy đổi mới và khát vọng vươn lên.

Giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp chính là giữ gìn "hồn cốt" của làng quê, tạo tiền đề vững chắc để nông thôn Hà Nội không chỉ là nơi sản xuất nông nghiệp, mà còn là những miền quê đáng sống, là vành đai xanh, sinh thái bao bọc và cân bằng cho sự phát triển sôi động của nội đô. Với đà thắng lợi này, mục tiêu xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, văn minh và hiện đại của Thủ đô chắc chắn sẽ sớm về đích.

Ngọc Hà