Phát triển xã hội số: Thành công từ Nghị quyết 07

Giữa nhịp sống hiện đại của Thủ đô, hình ảnh người dân quét mã QR khi mua hàng ở chợ, học sinh tra cứu điểm qua ứng dụng điện tử hay cán bộ phường xử lý thủ tục hành chính chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại thông minh… không còn là điều mới lạ.

Từ nghị quyết đến đời sống người dân

Nghị quyết 07 của Thành ủy Hà Nội xác định rõ chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là công cụ nâng cao chất lượng sống cho người dân. Vì vậy, cùng với kinh tế số và chính quyền số, xã hội số được coi là trụ cột quan trọng nhất, nơi người dân vừa là trung tâm, vừa là động lực phát triển.

Nhờ đó, trong thời gian qua, thành phố đã triển khai hàng loạt chính sách hướng đến cộng đồng. Đặc biệt, Hà Nội khuyến khích giảm giá điện thoại thông minh cho hộ nghèo, dừng công nghệ 2G từ giữa tháng 10/2024, đồng thời trang bị thiết bị truy cập Internet cho các hộ nghèo và cận nghèo.

Tuổi trẻ phường Hai Bà Trưng hỗ trợ người dân chuyển đổi số

Kết quả đáng chú ý có 97% dân số trưởng thành của Thủ đô hiện dùng điện thoại thông minh, 91,4% hộ gia đình được phủ mạng cáp quang, 80% người dân đô thị có tài khoản thanh toán điện tử và 95% đã có hồ sơ sức khỏe điện tử. Những con số ấy không chỉ là thống kê kỹ thuật mà là minh chứng cho sự lan tỏa mạnh mẽ của chuyển đổi số trong đời sống hàng ngày.

Một trong những mô hình thành công nhất chính là 5.000 tổ chuyển đổi số cộng đồng được thành lập tại 579 xã, phường, thị trấn với hơn 30.000 thành viên.

Mỗi tổ chính là một “trạm trung chuyển” lan tỏa tri thức số đến từng ngõ, xóm. Họ là cán bộ phường, đoàn viên thanh niên, hội phụ nữ, cựu chiến binh… được tập huấn kỹ năng hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng, thanh toán điện tử, đăng ký dịch vụ công hay truy cập Internet an toàn.

Ở địa bàn Hoàn Kiếm, nơi có chợ Đồng Xuân nổi tiếng nhất miền Bắc đã có hàng chục bạn trẻ hỗ trợ tiểu thương chuyển sang bán hàng trực tuyến trên sàn thương mại điện tử. “Trước đây cô bác chỉ quen bán trực tiếp, giờ đã biết đăng ảnh, chốt đơn, nhận tiền qua mã QR. Nhiều người ban đầu ngại, giờ lại thấy vui vì đỡ phải cầm tiền lẻ, bán hàng nhanh hơn,” bạn trẻ Ngọc Minh, người hỗ trợ 1 tiểu thương bán quần áo tại chợ Đồng Xuân cho biết.

Thanh niên phường Hai Bà Trưng hỗ trợ cấp đổi thẻ đảng viên

Còn tại phường Hà Đông, các thành viên tổ chuyển đổi số trẻ tuổi đã giúp người dân cài ứng dụng iHanoi – Công dân Thủ đô số, hướng dẫn nộp thuế, đăng ký tiêm chủng và nhận thông báo từ chính quyền chỉ qua vài thao tác. Người dân, đặc biệt là người cao tuổi, dần quen với việc “số hóa” mọi thủ tục.

Tiện ích số đến với mọi nhà

Cùng với mạng lưới cộng đồng, Hà Nội đã cho ra đời ứng dụng “Công dân Thủ đô số” (iHanoi) – nền tảng cho phép người dân và doanh nghiệp tương tác trực tiếp với chính quyền trên môi trường mạng.

Từ phản ánh hạ tầng, đăng ký thủ tục hành chính, đến theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ đều có thể thực hiện ngay trên điện thoại thông minh, nhanh chóng và minh bạch.

Song song với đó là hàng loạt tiện ích số khác được đưa vào đời sống: Cấp phiếu lý lịch tư pháp qua ứng dụng VNeID; Thẻ vé giao thông Hà Nội điện tử; Các mô hình nổi bật như “Thanh toán không dùng tiền mặt”, “Chi trả trợ cấp xã hội không dùng tiền mặt”, “Chuyển đổi số trong trường học”. Những ứng dụng này không chỉ thuận tiện mà còn tạo thói quen “sống số” trong cộng đồng. Ở nhiều địa bản nội thành học sinh được nhà trường phổ cập kỹ năng số, phụ huynh nộp học phí qua ví điện tử. Ở vùng ngoại thành đã triển khai Internet miễn phí tại khu trung tâm để người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Bạn trẻ Thủ đô hỗ trợ Nhân dân trong các thủ tục hành chính công

Không chỉ dừng lại ở các ứng dụng, thành phố còn đầu tư mạnh cho hạ tầng mạng không dây và Internet miễn phí.

Tại một số nơi trên địa bàn thành phố, người dân có thể truy cập mạng miễn phí tại các khu vực công cộng, công viên, nhà văn hóa. Đây là bước tiến quan trọng để rút ngắn khoảng cách số, nhất là với người dân thu nhập thấp hoặc lao động ngoại tỉnh.

Chị Nguyễn Thu Hà (phường Hà Đông) chia sẻ: “Trước kia tôi không có 4G, giờ ở khu mình có Wi-Fi miễn phí, tôi có thể làm hồ sơ xin trợ cấp cho con ngay tại nhà, không phải đi lại nhiều như trước. Cảm thấy chính quyền gần gũi hơn rất nhiều.”

Những phản hồi như vậy chính là thước đo sống động nhất về hiệu quả của xã hội số – nơi người dân thực sự được hưởng lợi từ công nghệ.

Người trẻ, hạt nhân của xã hội số

Trong bức tranh chuyển đổi số của Hà Nội, lực lượng trẻ đóng vai trò tiên phong. Các đoàn viên, sinh viên tình nguyện không chỉ là tuyên truyền viên, mà còn trực tiếp cầm tay chỉ việc, hỗ trợ người cao tuổi, tiểu thương, hộ kinh doanh nhỏ làm quen với môi trường số.

Họ chính là “những kỹ sư công nghệ không bằng cấp”, những người mang Internet và kỹ năng số vào từng ngóc ngách của đời sống. Song song, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp trẻ tại Hà Nội đang phát triển ứng dụng phục vụ cộng đồng: từ phần mềm quản lý tổ dân phố, nền tảng tra cứu lịch tiêm chủng, đến cổng góp ý điện tử cho chính quyền.

Những sáng kiến ấy góp phần làm phong phú hệ sinh thái đổi mới sáng tạo – đúng tinh thần Nghị quyết 07 đã đặt ra.

Thanh niên hỗ trợ người dân chuyển đổi số tại Trung tâm phục vụ hành chính công

Điều quan trọng nhất là sự thay đổi trong tư duy của người dân. Nếu như trước đây, thanh toán không dùng tiền mặt hay khai báo điện tử còn là điều xa lạ, thì nay đã trở thành thói quen tự nhiên. Việc xây dựng niềm tin, nâng cao kỹ năng và tạo trải nghiệm thân thiện đã giúp người dân coi công nghệ là bạn đồng hành, chứ không phải rào cản.

Theo đánh giá của các chuyên gia, chính sự kiên trì, đồng bộ và lấy con người làm trung tâm là yếu tố giúp Hà Nội trở thành điểm sáng trong chuyển đổi xã hội số trên cả nước. Những gì đạt được hôm nay là kết quả của tầm nhìn chiến lược và quyết tâm của chính quyền, nhưng quan trọng hơn cả là sự đồng lòng của người dân Thủ đô.

Với thành công bước đầu từ Nghị quyết 07, Hà Nội đã tạo dựng nền tảng vững chắc để hướng tới xã hội số toàn diện: không chỉ “số hóa” dịch vụ, mà còn “số hóa” văn hóa ứng xử, thói quen và tư duy.

Thành công của chương trình không nằm ở các chỉ tiêu thống kê, mà ở chỗ mỗi người dân, dù ở nội thành hay ngoại thành, đều có thể tiếp cận công nghệ, sử dụng công nghệ và hưởng lợi từ công nghệ.

Hương Giang