Từ hạt lúa đến tín chỉ các-bon: Hành trình mới ở Ứng Hoà

Bước đi nhỏ, tầm nhìn lớn

Vụ mùa năm 2025, xã Ứng Hòa là địa phương đầu tiên trong khu vực phía Nam Thủ đô triển khai thí điểm mô hình trồng lúa giảm phát thải khí nhà kính gắn với tín chỉ các-bon. Với quy mô chỉ 0,3 ha tại cánh đồng Khó Ngoài, mô hình được tổ chức thực hiện bởi UBND xã Ứng Hòa phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội, Trạm Dịch vụ nông nghiệp Ứng Hòa và Công ty TNHH Faeger Việt Nam, doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực khử các-bon trong nông nghiệp.

Ông Nguyễn Tiến Thiết, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Ứng Hoà trao đổi về mô hình canh tác giảm phát thải (Ảnh: Phùng Lương)

Điều đặc biệt là trên cùng cánh đồng, ruộng được chia làm hai, một bên áp dụng phương pháp canh tác truyền thống, bên còn lại áp dụng kỹ thuật tưới khô, ướt xen kẽ (AWD), một giải pháp thuộc phương pháp canh tác thông minh giảm phát thải (SRI-AWD), giúp so sánh trực tiếp hiệu quả phát thải khí nhà kính.

Ông Nguyễn Tiến Thiết, Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch HĐND xã Ứng Hòa chia sẻ: “Ứng Hòa là vùng nông nghiệp trọng điểm của Thủ đô, nằm trong quy hoạch vành đai xanh, có nhiều tiềm năng canh tác. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, không thể tiếp tục chạy theo sản lượng. Mô hình này là bước thử nghiệm quan trọng, trước khi nhân rộng ra các cánh đồng lớn”.

Lãnh đạo xã Ứng Hòa cho rằng, đây không chỉ là một mô hình sản xuất, mà là một sự chuyển đổi tư duy trong canh tác, nhằm hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, xanh, có trách nhiệm với môi trường.

Đằng sau mỗi đợt tưới, mỗi rãnh thoát nước được kiểm soát kỹ lưỡng ấy là cả một quy trình đo lường khoa học. Các điểm lấy mẫu khí được thực hiện định kỳ mỗi tuần một lần vào sáng thứ năm, bắt đầu từ tháng 6 và kéo dài đến tháng 10/2025, nhằm đo lượng phát thải khí metan (CH₄) và nitrous oxide (N₂O), hai loại khí nhà kính chính trong canh tác lúa nước.

Từ thử nghiệm đến chiến lược phát triển nông nghiệp xanh

Kết quả ban đầu từ dự án cho thấy, mô hình có thể giúp giảm 30% chi phí đầu vào, tăng 50% tỉ suất lợi nhuận và giảm khoảng 10% lượng khí nhà kính phát thải ra môi trường. Nếu được chứng nhận theo các tiêu chuẩn quốc tế, mỗi tấn CO₂ giảm phát thải sẽ mang lại từ 50 – 60 USD từ thị trường tín chỉ các-bon.

Đặc biệt, Công ty TNHH Faeger Việt Nam cam kết chia sẻ 40% doanh thu từ tín chỉ các-bon, tương đương khoảng 20 – 25 USD/tấn CO₂ cho nông dân và địa phương, thanh toán định kỳ hàng năm sau khi hoàn tất quy trình xác minh. Điều này đồng nghĩa với việc, mỗi hạt lúa thu về không chỉ là giá trị nông sản mà còn là “giá trị xanh” đến từ sự đóng góp vào việc bảo vệ hành tinh.

Mô hình được thí điểm tại cánh đồng Khó Ngoài, thôn Giang Triều, xã Ứng Hoà (Ảnh: Phùng Lương)

Đằng sau thành công bước đầu ấy là sự chuẩn bị bài bản và tâm huyết của cả hệ thống chính trị địa phương. Ngay từ những ngày đầu triển khai, mô hình đã nhận được sự đồng hành từ các cấp ngành chuyên môn, sự chủ động của Hợp tác xã nông nghiệp và đặc biệt là sự tin tưởng tham gia của chính người nông dân, những người trực tiếp làm ra hạt gạo sạch và khí trời trong lành.

Anh Bình - một nông dân xã Ứng Hoà cho biết: “Ban đầu chúng tôi cũng băn khoăn vì cách làm mới, nhất là kỹ thuật tưới khô ướt thì chưa quen nhưng được cán bộ hướng dẫn, đồng hành sát sao nên cũng nắm bắt nhanh và yên tâm. Ngày trước tôi nghĩ trồng lúa chỉ là lao động chân tay, giờ thấy trồng lúa cũng cần kiến thức công nghệ, hiểu biết về môi trường. Cảm giác làm nông nghiệp có trách nhiệm với khí hậu khiến tôi thấy tự hào và muốn gắn bó lâu dài hơn với nghề nông”.

Là địa phương nằm trong quy hoạch vành đai xanh của Thủ đô, có tiềm năng lớn về sản xuất nông nghiệp, Ứng Hòa đang đứng trước cơ hội để trở thành hình mẫu phát triển thị trường tín chỉ các-bon trong nông nghiệp. Theo đánh giá từ các chuyên gia, nếu mô hình được mở rộng và nhân rộng ra các thôn khác, xã Ứng Hòa hoàn toàn có thể thu hút các dự án đầu tư xanh, nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện sinh kế cho người dân một cách bền vững.

Không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mô hình trồng lúa giảm phát thải còn là một hành động cụ thể thực hiện các cam kết quốc gia về giảm phát thải khí nhà kính, đóng góp vào mục tiêu trung hòa các-bon đến năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết tại COP26.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang tác động ngày càng rõ rệt, việc canh tác nông nghiệp, nhất là trồng lúa, vốn chiếm đến 75-80% lượng khí metan phát thải trong ngành nông nghiệp Việt Nam, cần phải thay đổi. Không thể giữ cách làm cũ nếu muốn gặt hái kết quả mới và xã Ứng Hòa đang là một trong những điểm sáng tiên phong cho cuộc đổi mới ấy.

Từ cánh đồng Khó Ngoài hôm nay, một cánh cửa mới đang được mở ra cho nông dân, nơi mà mỗi hạt gạo sẽ mang thêm giá trị và mỗi luồng khí sạch chính là phần thưởng cho một nền nông nghiệp biết ứng xử với thiên nhiên.

Lê Dung