Cẩn trọng với dị ứng, ngộ độc hải sản trong mùa du lịch biển

Dị ứng hải sản nặng có nguy cơ dẫn đến tử vong

Hải sản bao gồm các thực phẩm như các loại cá (cá hồi, cá ngừ, cá tuyết...), các loại động vật giáp xác (tôm, cua...) và động vật thân mềm (mực, sò điệp, ngao, vẹm...). Hải sản là những loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, nhưng cũng là nhóm thức ăn gây dị ứng phổ biến nhất ở người lớn và nằm trong số sáu loại dị ứng phổ biến ở trẻ em.

Mùa hè cũng là mùa cao điểm của du lịch biển, khi nhiều người tìm đến đây để tận hưởng không khí mát mẻ và thưởng thức hải sản tươi ngon. Tuy nhiên, không ít người gặp phải tình trạng dị ứng, ngộ độc sau khi ăn hải sản, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Cách phân biệt so biển và sam biển

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa khu vực Cẩm Phả đã tiếp nhận và cấp cứu một trường hợp ngộ độc sau khi ăn so biển. Theo chẩn đoán, bệnh nhân bị ngộ độc Tetrodotoxin độ 2 - một loại độc tố thần kinh cực mạnh có trong so biển.

Các bác sĩ cho biết, so biển có hình dáng rất giống sam nên dễ bị nhầm lẫn. Trong khi sam là loại hải sản có thể ăn được, thì so biển lại chứa Tetrodotoxin - chất kịch độc với hệ thần kinh, tập trung nhiều ở trứng, gan và ruột.

Đáng lưu ý, chất độc này không bị phân hủy trong quá trình nấu chín; chỉ cần một lượng rất nhỏ Tetrodotoxin cũng có thể gây ngộ độc nghiêm trọng, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Ngoài so biển, Tetrodotoxin còn được tìm thấy trong một số loài hải sản khác như cá nóc, bạch tuộc đốm xanh...

Độc tố này hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, với các triệu chứng xuất hiện sau 10 - 45 phút kể từ khi ăn như tê quanh miệng, lan ra tứ chi; buồn nôn, tiêu chảy, tăng tiết nước bọt; yếu cơ, đi lại khó khăn; khó nói, khó thở. Trường hợp nặng có thể dẫn đến liệt cơ hô hấp, tụt huyết áp, hôn mê và tử vong.

Dị ứng hải sản là phản ứng miễn dịch bất thường của hệ thống miễn dịch trong cơ thể đối với protein của một số hải sản.

Nguyên nhân gây ra dị ứng hải sản là bởi hệ thống miễn dịch xem protein của hải sản là có hại, dẫn đến việc sản xuất các kháng thể với protein đó - chất gây dị ứng.

Một số người bị dị ứng hải sản sẽ có phản ứng với tất cả các hải sản, nhưng có những người chỉ phản ứng với một số loại nhất định.

Khi những người bị dị ứng hải sản tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng, hệ thống miễn dịch sẽ giải phóng ra histamin và các hóa chất khác gây ra các triệu chứng dị ứng như phát ban, ngứa hoặc chàm; ngứa ran trong miệng; sưng môi, mặt, lưỡi và cổ họng hoặc các bộ phận khác của cơ thể; nghẹt mũi hoặc khó thở; chóng mặt; đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn mửa...

Trong những trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể rơi vào tình trạng sốc phản vệ - phản ứng dị ứng cấp tính, nguy hiểm đến tính mạng. Biểu hiện gồm da tái lạnh, mạch nhanh nhỏ, nổi vân tím, tụt huyết áp... Nếu không được cấp cứu kịp thời, sốc phản vệ có thể dẫn đến tử vong.

Phòng tránh dị ứng với hải sản

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Vân Hồng, Nguyên Phó Trưởng khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Bạch Mai; giảng viên bộ môn Tiêu hóa, Trường Đại học Y Hà Nội, nhiều người vẫn chủ quan trước các triệu chứng dị ứng hải sản, thậm chí cho rằng "ăn quen sẽ hết dị ứng". Tuy nhiên, những người đã từng bị dị ứng, nếu tiếp tục ăn lại, các triệu chứng ở lần sau thường nặng hơn lần trước.

Nhiều người bị dị ứng với hải sản

Để phòng tránh dị ứng và ngộ độc hải sản khi đi du lịch biển, các bác sĩ khuyến cáo: Người từng có tiền sử dị ứng hải sản cần tuyệt đối tránh sử dụng lại loại hải sản đã từng gây phản ứng.

Người dân cũng không nên ăn thử các loại hải sản lạ chưa từng sử dụng trước đó, đặc biệt là hải sản có nguồn gốc từ vùng biển ô nhiễm, có hiện tượng thủy triều đỏ - nguy cơ chứa tảo độc rất cao.

Tại các điểm du lịch, người dân nên lựa chọn ăn uống tại các cơ sở uy tín, đảm bảo vệ sinh, có nguồn gốc hải sản rõ ràng; khi mua về chế biến tại nhà, cần chọn hải sản còn tươi sống, được bảo quản đúng cách.

Khi chọn mua các loại hải sản đóng hộp, mọi người chú ý đọc nhãn thực phẩm cẩn thận vì một số loại thực phẩm có chứa thành phần được ghi không cụ thể như “hương vị hải sản”, “nguồn từ cá”...

Đặc biệt, mọi người cần tránh ăn hải sản cùng lúc với thực phẩm giàu vitamin C. Bởi lẽ, một số loại hải sản chứa asen pentavalent - vốn không độc, nhưng khi kết hợp với lượng lớn vitamin C có thể chuyển hóa thành asen trioxide (thạch tín) gây ngộ độc cấp tính.

Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ nên thận trọng khi lần đầu cho trẻ ăn hải sản. Nên cho ăn thử một lượng nhỏ, theo dõi phản ứng trước khi tăng dần. Những người có cơ địa dị ứng cần mang theo thuốc điều trị phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ.

Trong mọi trường hợp, khi xuất hiện dấu hiệu bất thường sau khi ăn hải sản như khó thở, buồn nôn, co giật, tím tái, hôn mê… cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Tuyệt đối không tự ý điều trị hoặc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, bởi hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho các trường hợp ngộ độc hải sản, việc điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực và kiểm soát triệu chứng.

“Nếu tiêu chảy hoặc nôn quá nhiều có thể sử dụng thuốc cầm tiêu chảy, thuốc chống nôn. Trong trường hợp mất nước nghiêm trọng, người bệnh cần nhập viện để được điều trị kịp thời. Ban đỏ nhẹ có thể tự hết nhưng nếu xuất hiện các nốt phỏng nước thì cần đến cơ sở y tế.

Đặc biệt, nếu xuất hiện các dấu hiệu dị ứng nặng như khó thở, tím tái, mạch nhanh, tụt huyết áp, hoảng loạn... phải đưa người bệnh nhập viện ngay lập tức”, PGS.TS Nguyễn Thị Vân Hồng cảnh báo.

Phương Thu