Giữ gìn di sản, khơi dậy sáng tạo ở Hà Nội

Nghị quyết không chỉ cụ thể hóa khung pháp lý mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược, kết hợp hài hòa giữa phát triển thương mại, du lịch và bảo tồn di sản văn hóa. Với sự ra đời của các khu thương mại và văn hóa tầm vóc, Hà Nội đang hướng tới trở thành “Thành phố sáng tạo” và trung tâm giao thoa văn hóa khu vực.

Thêm sức mạnh cho công nghiệp văn hoá Thủ đô

Khu phát triển thương mại và văn hóa là các không gian chức năng được thành lập tại các khu phố, tuyến phố, làng nghề hoặc điểm dân cư nông thôn, nhằm huy động nguồn lực xã hội để phát triển các hoạt động thương mại, văn hóa, du lịch, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, tạo động lực cho hệ sinh thái sáng tạo. Mô hình này đáp ứng nhu cầu trải nghiệm văn hóa, giải trí của người dân và du khách, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của ngành công nghiệp văn hóa, thúc đẩy du lịch và kinh tế địa phương.

Hà Nội, với 6.489 di tích lịch sử văn hóa, 1.793 di sản văn hóa phi vật thể và 1.350 làng nghề, sở hữu tiềm năng lớn để triển khai mô hình này. Các khu vực như phố cổ Hà Nội, phố ẩm thực Tống Duy Tân - ngõ Cấm Chỉ hay phố đi bộ đảo Ngọc - Ngũ Xã đã minh chứng hiệu quả ban đầu, thu hút du khách và tạo động lực kinh tế. Nghị quyết được thông qua tạo khung pháp lý chặt chẽ, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp và tổ chức để xây dựng các không gian văn hóa - thương mại tầm vóc, mang bản sắc Thủ đô.

Điều 9 của Nghị quyết quy định chi tiết các hoạt động của khu phát triển thương mại và văn hóa, bao gồm bốn nhóm chính: Hoạt động văn hóa, hoạt động thương mại dịch vụ, hoạt động du lịch và các hoạt động khác không bị pháp luật cấm. Các hoạt động này được thiết kế để bảo tồn bản sắc văn hóa, đồng thời thúc đẩy kinh tế và sáng tạo.

Phố đi bộ đã trở thành không gian văn hóa, không gian sáng tạo mới của Thủ đô, góp phần gia tăng sức hấp dẫn cho đô thị. Ảnh: Ngọc Thành

Cụ thể là các hoạt động tổ chức sự kiện, lễ hội, biểu diễn nghệ thuật dân gian như ca trù, hát chèo được tổ chức để tạo không gian giao lưu và thu hút du khách;

Xây dựng bảo tàng, nhà truyền thống, không gian trưng bày nghệ thuật để lưu giữ di sản và tạo cơ hội trải nghiệm trực tiếp, như bảo tàng nhỏ tại làng nghề hoặc nhà truyền thống ở phố cổ.

Cùng với đó là các công trình kiến trúc, phong tục tập quán được bảo tồn và quảng bá bài bản. Song hành là các lớp dạy nghề như gốm sứ, dệt lụa, sơn mài bảo tồn ngành nghề và đào tạo thế hệ kế thừa; Các ý tưởng sáng tạo như nghệ thuật đường phố, biểu diễn công cộng hoặc ứng dụng công nghệ số vào văn hóa được thử nghiệm.

Cơ hội phát triển nhiều hoạt động thương mại dịch vụ cùng hệ thống cửa hàng, chợ, trung tâm thương mại: Các điểm kinh doanh như chợ đêm, phố ẩm thực, cửa hàng làng nghề (gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc) được xây dựng phù hợp với đặc trưng văn hóa.

Đáng chú ý, là khu phát triển thương mại và văn hoá khuyến khích sáng tạo và thử nghiệm mô hình kinh doanh mới: Các mô hình gắn với di sản văn hóa phi vật thể (thời trang truyền thống, sản phẩm thiết kế sáng tạo) hoặc thương mại điện tử được ưu tiên.

Là điểm đến mà du khách không thể bỏ qua khi đến Việt Nam, khu phát triển thương mại và văn hoá sẽ giúp quảng bá, giới thiệu tham quan, du lịch, giới thiệu trải nghiệm văn hóa như tham quan phố cổ, làng nghề, lễ hội; Liên kết với làng nghề, phố nghề và điểm du lịch như Văn Miếu, Hoàng Thành Thăng Long để tạo tuyến du lịch hấp dẫn.

Ngoài ra, các khu vực được phép triển khai các hoạt động không bị pháp luật cấm, tạo sự linh hoạt cho các sáng kiến như sự kiện quốc tế, triển lãm công nghệ hoặc giao lưu văn hóa.

Hào hứng và kỳ vọng

Sau khi Nghị quyết được thông qua, nhiều người dân Hà Nội, đặc biệt là giới trẻ, đã bày tỏ sự hào hứng và kỳ vọng vào các khu phát triển thương mại và văn hóa tầm vóc.

Bạn Nguyễn Minh Anh, 24 tuổi, sinh viên Đại học Văn hóa Hà Nội: “Mình rất thích ý tưởng về các khu thương mại kết hợp văn hóa, vì nó không chỉ là nơi mua sắm mà còn là không gian để trải nghiệm văn hóa Hà Nội. Mình mong có những khu phố tổ chức biểu diễn nghệ thuật đường phố, hội chợ làng nghề hay không gian sáng tạo cho giới trẻ như triển lãm nghệ thuật hiện đại. Nếu có thêm các workshop dạy nghề truyền thống như làm gốm hay thêu tay, mình chắc chắn sẽ tham gia”.

Còn ông Trần Hữu, 55 tuổi, cư dân phố Hàng Buồm, phường Hoàn Kiếm: “Tôi sống ở phố cổ nhiều năm và thấy nơi đây có tiềm năng lớn để phát triển mô hình này. Nghị quyết này rất đúng đắn khi vừa bảo vệ di sản, vừa tạo cơ hội kinh doanh cho người dân. Tôi hy vọng các khu thương mại - văn hóa sẽ giữ được nét cổ kính của Hà Nội, tránh hiện đại hóa quá mức”.

Bạn Lê Hoàng Nam, 28 tuổi, nhân viên marketing chia sẻ: “Là người trẻ, mình thấy các khu này có thể trở thành điểm check-in mới, thu hút cả người dân địa phương và du khách. Mình mong có những không gian kết hợp hiện đại và truyền thống, như quán cà phê trong nhà cổ hay chợ đêm bán sản phẩm thủ công. Điều quan trọng là cần có chiến dịch truyền thông mạnh mẽ trên mạng xã hội để giới trẻ biết đến và tham gia”.

Bạn Phạm Thị Hồng Nhung, 21 tuổi, thiết kế đồ họa cũng chia sẻ: “Mình rất ấn tượng với phần thử nghiệm sáng tạo trong Nghị quyết, như nghệ thuật công cộng hay ứng dụng công nghệ vào văn hóa. Nếu có không gian để giới trẻ triển lãm tranh, tổ chức sự kiện âm nhạc indie hoặc thử nghiệm các ý tưởng kinh doanh sáng tạo, mình tin đây sẽ là nơi truyền cảm hứng cho thế hệ chúng mình”.

Chị Nguyễn Thị Lan, 50 tuổi, cư dân Quán Thánh, Ba Đình: “Tôi ủng hộ việc phát triển các khu này, nhưng mong chính quyền quan tâm đến việc bảo vệ môi trường và giữ gìn trật tự. Nếu có thêm các tuyến phố đi bộ kết hợp văn hóa và thương mại, vừa sạch sẽ vừa an toàn, chắc chắn sẽ thu hút nhiều người”.

Phố đi bộ nơi văn hoá giao thoa và tình bạn xuyên biên giới (ảnh: Mạnh Quân DT)

Đa số những ý kiến cho thấy sự đồng thuận cao từ người dân, đặc biệt là giới trẻ, về tiềm năng của mô hình khu phát triển thương mại và văn hóa. Họ kỳ vọng các khu vực này không chỉ là nơi giao thương mà còn là không gian sáng tạo, kết nối cộng đồng và quảng bá bản sắc Hà Nội.

Từ những phân tích có thể thấy, khu phát triển thương mại và văn hóa là chiến lược kết hợp văn hóa - kinh tế, hiện thực hóa tầm nhìn xây dựng Hà Nội thành trung tâm sáng tạo khu vực. Các mô hình thành công tại Nhật Bản (khu phố mua sắm gắn di sản) hay Hàn Quốc (chợ truyền thống trong thành phố hiện đại) là minh chứng cho tiềm năng của Hà Nội.

Giới trẻ, với sự năng động và sáng tạo, được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các khu vực này. Các không gian sáng tạo, sự kiện nghệ thuật và mô hình kinh doanh mới sẽ là “sân chơi” để họ phát huy tiềm năng, đồng thời góp phần quảng bá văn hóa Hà Nội đến bạn bè quốc tế.

Hoa Thành