Giữ hồn làng cổ qua nét cọ

Tay quai, tay búa “giữ hồn” làng nghề Đa Sỹ

Một góc làng Cựu

Làng Cựu - Không gian kiến trúc độc đáo bên dòng sông Nhuệ

Làng Cựu còn được biết đến với tên goi khác là “làng Tây của Hà Nội” bởi những ngôi biệt thự giao thoa kiến trúc Việt - Pháp, được xây dựng từ nửa đầu thế kỷ 20. Ngày đó, làng nổi tiếng với nghề may mặc với những thợ may “đệ nhất Hà thành”.

Nghề buôn vải cũng được người làng Cựu phát triển mạnh. Từ nông dân trở thành triệu phú. Giàu đến mức rất nhiều người sở hữu dãy cửa hiệu ở trung tâm Hà Nội, sau đó mở rộng thị trường vào tận Sài Gòn - Chợ Lớn.

Tác phẩm trưng bày tại triển lãm

Khi có điều kiện kinh tế, người làng Cựu về quê xây biệt thự. Những biệt thự tráng lệ nguy nga với vòm cuốn, mái chảy, gỗ lim, ngói mũi… sân vườn rộng rãi đó được xây dựng trong thời kỳ 1920-1945. Hoa văn được chạm trổ cầu kỳ, tinh xảo. Đan xen giữa những chi tiết chạm trổ hoa văn hình hoa sen, con nghê, những câu đối, liễn đối chữ Hán Nôm đậm nét Á Đông là hoa văn kiểu Pháp trên cửa sắt, cửa sổ.

Những công trình kiến trúc độc đáo đó nay đã trở thành di sản đáng tự hào của người làng Cựu.

Tác phẩm trưng bày tại triển lãm

Níu giữ hồn xưa trong không gian nay

Triển lãm “Làng Cựu xưa và nay” trưng bày 40 tác phẩm tranh sơn dầu, sơn mài và màu nước của 5 hoạ sĩ: Đàm Chí, Phạm Thanh Sơn, Lê Kim Dung, Trần Kim Oanh, Bùi Kim Nga.

Trong nhóm tác giả, Đàm Chí là người con rể của làng Cựu. Với những rung cảm của một hoạ sĩ trước vẻ đẹp trầm mặc của ngôi làng cổ, lại là người gắn bó sâu sắc với quê vợ, anh đã gắn chủ đề sáng tác chủ yếu của mình quanh ngôi làng Cựu. Đàm Chí cũng là tác nhân đưa 04 hoạ sĩ của triển lãm này về với quê hương và khơi dậy tình yêu với không gian di sản văn hoá độc đáo.

Vẻ đẹp làng Cựu đã hút hồn họ nhưng để lại trong họ một nỗi trăn trở.

Làng Cựu giờ khá thưa người, phần đông là người già và trẻ con. Những ngôi biệt thự cổ, những ngôi nhà cổ giờ ít người ở. Những mái nhà, bức tường rêu phong, nằm im lìm sau những cánh cổng cổ kính. Trong quá trình phát triển mạnh mẽ của xã hội ngày nay, liệu vào một ngày nào đấy, không gian làng Cựu sẽ thay đổi cho phù hợp với xu thể?

Tác phẩm trưng bày tại triển lãm

Bằng những nét cọ, các tác giả cố gắng giữ lại những gì đẹp nhất, chân thật nhất của làng Cựu hiện nay. Bởi theo dòng thời gian những gì còn lại là văn hoá - đó là dòng chảy mang trong mình các giai đoạn lịch sử, phản ánh đời sống tinh thần, quan niệm xã hội…

Theo hoạ sĩ Đàm Chí, không gian kiến trúc độc đáo của làng Cựu là một di sản văn hoá vô giá cho mảnh đất này. Đấy chính là nguyên liệu và chất xúc tác cho các hoạ sĩ sáng tạo các tác phẩm. Cái khó nhất và thử thách nhất với các tác giả triển lãm “Làng Cựu xưa và nay” là đã có quá nhiều tác phẩm hội hoạ về làng Cựu của nhiều hoạ sĩ khác. Với nguyên liệu sẵn có, làm sao các tác phẩm mới phải mang được hơi thở của thời đại, một tư duy mới mà không làm biến dạng giá trị, tinh thần của di sản và khẳng định mình vẫn là mình.

Thông qua triển lãm, nhóm hoạ sĩ muốn truyền một thông điệp rằng hãy đánh thức những giá trị của di sản làng Cựu để dòng chảy trường tồn thay vì chỉ xem như những chứng tích vật thể và phi vật thể của một thời kỳ lịch sử.

Đặng Huy