Cân bằng dinh dưỡng cho người có bệnh nền dịp Tết

Bia rượu, bánh kẹo, các món ăn nhiều đạm, tinh bột ảnh hưởng sức khoẻ ra sao?

Trong ngày Tết Nguyên đán, mỗi gia đình người Việt đều có nhiều món ăn đặc trưng như bánh chưng, dưa hành, mứt, thịt, rượu, bia... Các món ăn này tuy nhiều dinh dưỡng nhưng lại chưa phù hợp với những người mắc bệnh mạn tính như thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường…

Mâm cỗ ngày Tết với nhiều món ăn giàu đạm, tinh bột, đường ảnh hưởng đến sức khoẻ người mắc bệnh mãn tính

Đối với người có nguy cơ thừa cân cần lưu ý, bánh chưng, bánh tét là món không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết nhưng lại là món cung cấp năng lượng rất lớn, một miếng bánh chưng nhỏ khoảng 50g cung cấp khoảng 150kcal, bằng một lưng chén cơm. Mỗi ngày chỉ cần ăn thêm 2 - 3 miếng thì năng lượng khẩu phần đã tăng lên đáng kể.

Ăn uống trong dịp Tết thường không được điều độ, không đúng bữa, số bữa ăn thường cũng nhiều hơn và là mâm cỗ nên xu hướng nhiều món ăn, trong đó rất nhiều món từ thịt cá, ít món rau, do vậy mức tiêu thụ thịt cá các loại tăng lên rất nhiều so với bữa ăn hàng ngày dẫn đến khẩu phần ăn mất cân đối. Chế độ dinh dưỡng này rất nguy hại đối với những người mắc bệnh gút, tăng huyết áp...

TS. BS. Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết: Tết là dịp để mọi gia đình đoàn tụ, sum họp, cùng nhau đi thăm người thân, họ hàng hoặc cùng nhau đi du lịch. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn dễ gặp nhiều nguy cơ sức khỏe nếu chúng ta không biết duy trì hay cân bằng chế độ dinh dưỡng nhất là đối với người mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường...

Dù Tết có bận rộn đến đâu, người bệnh đái tháo đường cũng không nên bỏ bữa hay dồn bữa, vì đây là một trong những mẹo đơn giản nhất để duy trì sự ổn định đường huyết, tránh gây ra các biến chứng hạ đường huyết hay tăng đường huyết.

Để tránh ăn quá nhiều, bệnh nhân nên chú ý đến kích thước khẩu phần ăn; tuân theo quy tắc 1/2 khẩu phần là rau xanh và trái cây tươi, 1/4 khẩu phần là protein và 1/4 còn lại là tinh bột tùy chọn, tốt nhất chọn loại ngũ cốc nguyên hạt.

Ngày Tết, ngoài cơm tẻ, còn có bánh trưng, xôi, miến, mỳ… người bệnh cần biết cách thay thế thực phẩm để vẫn có thể thưởng thức được các món ăn ngày Tết mà không làm rối loạn đường huyết: 1 lưng bát con cơm = 1/8 chiếc bánh chưng vừa = 1 bát miến = 1 bát mì = 1 bát ngô = lưng bát xôi.

Duy trì thói quen ăn tăng rau xanh, hoa quả mỗi bữa ăn ngày Tết

Mâm cơm ngày Tết, tùy vùng miền khác nhau sẽ có các món khác nhau, tuy nhiên, thường có nhiều món ăn hơn bình thường. Các món xào, chiên, rán, nướng dùng nhiều dầu mỡ thường rất hấp dẫn và ngon miệng. Một số món xào hay sử dụng phủ tạng dễ làm lượng cholesterol máu tăng cao.

Mâm cỗ ngày Tết có rất nhiều món chứa mỡ động vật như canh măng nấu chân giò, thịt đông, giò thủ (giò xào)… dễ làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu, tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, cũng có thể dẫn đến đột quỵ như nhồi máu cơ tim, nhồi máu não...

Trong mâm cơm ngày Tết lại quá nhiều chất đạm và chất béo từ các món: thịt, cá, giò, chả, nem, thức ăn nhanh (thịt hun khói, xúc xích, lạp xưởng), thịt kho tàu, thịt nấu đông…

TS. BS. Nguyễn Trọng Hưng khuyến cáo, người có nhiều bệnh lý nền vẫn cần duy trì số lượng và cách lựa chọn chất đạm như đã được tư vấn: cân đối giữa chất đạm nguồn gốc đọng vật và thực vật, ưu tiên sử dụng chất đạm theo thứ tự: thủy hải sản, gia cầm, gia súc...

Ngày Tết mọi người thường có xu hướng tiêu thụ quá nhiều đường từ mứt kẹo, nước ngọt, các loại quả sấy khô… Đây là một trong những nguyên nhân làm tăng đường huyết ở người bệnh đái tháo đường.

Việc uống đủ nước giúp vận chuyển chất dinh dưỡng, loại bỏ chất thải và giúp chuyển hóa chất béo. Vì vậy, giữ cơ thể đủ nước là điều cần thiết để có một sức khỏe tốt.

Rau xanh, trái cây, nước ép trái cây là những thực phẩm tốt cho sức khỏe

Rau xanh, trái cây là những thực phẩm tốt cho sức khỏe nên ăn đủ trong mỗi bữa ăn, tuy nhiên trong mâm cơm ngày Tết lại rất thiếu. Đây là nhóm thực phẩm cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ - một nhóm chất quan trọng đối với sức khỏe.

Rượu bia và đồ uống có cồn thường được phục vụ trong các bữa tiệc mừng năm mới. Tuy nhiên, chúng gây hại cho cơ thể nhiều hơn lợi, đặc biệt dễ nhầm lẫn giữa say rượu và triệu chứng hạ đường huyết trên người có nhiều bệnh lý nền.

Ngày Tết tuy bận rộn và lịch sinh hoạt có thể thay đổi nhưng người có nhiều bệnh lý nền vẫn nên duy trì thời gian để tập thể dục. Không nhất thiết phải là những bài tập phức tạp, mọi nguòi có thể là đi bộ, đạp xe, tập yoga… khoảng 30-60 phút/ ngày, thực hiện đều đặn 5 ngày/ tuần.

Tết là dịp vui nhưng người dân cần chú ý để tránh các nguy cơ sức khỏe, bảo vệ cơ thể khỏi những tác động tiêu cực do thói quen ăn uống không lành mạnh.

Phương Thu