Bổ sung vitamin A cho trẻ em đúng cách

Vitamin A cần thiết cho sự phát triển của trẻ

Vi chất dinh dưỡng bao gồm nhóm vitamin (A, B, C, D, E…) và nhóm các nguyên tố khoáng (can xi, phốt pho, sắt, kẽm, iod, selen, đồng…), có nhiều ở thức ăn động vật và thực vật. Đây là những chất có vai trò rất quan trọng, khi thiếu sẽ dẫn đến những ảnh hưởng nghiêm trọng cho cơ thể, đặc biệt là trẻ nhỏ.

Mỗi năm có hai đợt bổ sung vitamin A cho trẻ (Ảnh minh họa)

Nhờ các hoạt động của Ngày vi chất dinh dưỡng trên toàn quốc, hàng năm, có gần 1 triệu trẻ dưới 5 tuổi được cải thiện tình trạng thiếu vitamin A nhờ hoạt động bổ sung vitamin A cho trẻ từ 6 - 60 tháng tuổi và tẩy giun cho trẻ từ 24-60 tháng tuổi tại 22 tỉnh có nguy cơ cao và 41 tỉnh còn lại bổ sung uống vitamin A cho trẻ từ 6 - 36 tháng tuổi mỗi năm 2 lần (Lần 1: Ngày vi chất dinh dưỡng (1-2/6); lần 2 vào ngày 1-2/12).

Do đó, công tác phòng chống bệnh thiếu vitamin A cần nằm trong chương trình phòng chống các bệnh thiếu dinh dưỡng và nhiễm khuẩn và được triển khai lồng ghép trong các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Việc phòng chống thiếu vitamin A cần phối hợp với phòng chống suy dinh dưỡng, không những thực hiện tốt cho đối tượng trẻ em mà cần quan tâm đến cải thiện tình trạng vitamin A ở người mẹ.

Ngoài ra, bà mẹ sau sinh trong vòng 1 tháng được uống 1 liều vitamin A, đồng thời việc bổ sung vitamin A cho trẻ em và bà mẹ sau sinh đã trở thành hoạt động thường niên của hơn 11.000 xã/phường trong toàn quốc.

Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể về cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho người dân như tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi đã giảm nhanh và bền vững.

Đặc biệt nhiều bệnh đã được thanh toán như mù lòa do thiếu vitamin A; tình trạng thiếu vitamin A huyết thanh, thiếu máu do thiếu sắt và thiếu các vi chất dinh dưỡng.

Vitamin A có vai trò quan trọng đối với quá trình tăng trưởng, giúp cho trẻ phát triển bình thường.

Vitamin A tham gia vào chức năng nhìn của mắt trong điều kiện ánh sáng yếu. Biểu hiện của nó được gọi là "quáng gà", đây là dấu hiệu sớm của thiếu vitamin A.

Vitamin A tham gia vào chức năng thị giác của mắt, đó là khả năng nhìn thấy trong điều kiện ánh sáng yếu. Khi thiếu vitamin A khả năng nhìn thấy của mắt lúc ánh sáng yếu sẽ bị giảm, hiện tượng này thường xuất hiện vào lúc trời nhá nhem tối nên được gọi là "quáng gà". Quáng gà là biểu hiện sớm về lâm sàng của thiếu vitamin A.

Vitamin A cần thiết để bảo vệ sự toàn vẹn của giác mạc và các tổ chức biểu mô dưới da, khí quản, các tuyến nước bọt, ruột non, tinh hoàn...

Khi thiếu vitamin A, sản xuất các niêm mạc giảm, da bị khô và xuất hiện sừng hóa, biểu hiện này thường thấy ở mắt, lúc đầu là khô kết mạc rồi tổn thương đến giác mạc. Các tế bào biểu mô bị tổn thương cùng với sự giảm sút sức đề kháng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Vitamin A tham gia vào các quá trình đáp ứng miễn dịch của cơ thể, làm tăng sức đề kháng của cơ thể đối với bệnh tật. Nếu thiếu vitamin A, trẻ em dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn và khi bị mắc bệnh, thời gian bệnh kéo dài hơn, nguy cơ tử vong cao hơn.

Không nên tuỳ tiện bổ sung vitamin dưới dạng thuốc bổ cho trẻ

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc Gia cho biết, sở dĩ gọi là vi chất dinh dưỡng vì đây là những dưỡng chất rất thiết yếu đối với sự sống con người. Chúng bao gồm các vitamin và khoáng chất.

Tên gọi vi chất cũng đồng nghĩa với nhu cầu hàng ngày của cơ thể con người đối với các dưỡng chất, thường được tính bằng đơn vị rất nhỏ là miligam hoặc nhỏ hơn.

Bổ sung vitamin A thông qua các loại thực phẩm hằng ngày

Mặc dù chỉ cần một hàm lượng nhỏ mỗi ngày nhưng nếu thiếu hụt những chất dinh dưỡng vi lượng này, cơ thể sẽ dễ đối mặt các hậu quả và bệnh lý nghiêm trọng, thậm chí đe dọa đến tính mạng.

Ví dụ ở trẻ em, việc thiếu vitamin A khiến giác mạc của trẻ không thể phát triển hoàn thiện, gây nên bệnh khô mắt. Nếu không kịp thời bổ sung đủ nhu cầu vitamin A theo khuyến nghị, trẻ có nguy cơ bị mù, tăng tỷ lệ thấp còi, nhiễm trùng và tử vong.

Phụ huynh có thể bổ sung vi chất cho trẻ dưới dạng thuốc, vi chất dinh dưỡng được đóng gói thành dạng thuốc và sử dụng định kỳ cho những trẻ có nguy cơ. Đây là phương pháp mang tính đặc hiệu cao, giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt vi chất nhanh chóng và hiệu quả nhất trong một thời gian ngắn.

Tuy nhiên, PGS.TS.BS Lê Bạch Mai khuyến cáo, với cách bổ sung vi chất dinh dưỡng cho trẻ dưới dạng thuốc bố mẹ tuyệt đối không được tùy tiện sử dụng cho trẻ nếu không có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế uy tín để có phương pháp bổ sung vi chất cho trẻ kịp thời, ngăn chặn các hậu quả trước khi xảy ra.

Bởi nếu bổ sung quá nhiều vi chất dinh dưỡng gây dư thừa cũng rất nguy hiểm; ví dụ thừa vitamin A cũng dẫn tới nhiều tác hại, dẫn đến các triệu chứng ngộ độc gan, đau khớp, đau đầu, biến đổi xương, nôn, da khô dễ bong vẩy hay gây thóp phồng, vàng da ở trẻ em.